← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Ticaret Hukuku

Ticari Satış Sözleşmesi Nedir?

Ticaret Hukuku

Ticari Satış Sözleşmesi Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Ticari satış sözleşmesi, satıcının bir malı bedel karşılığında alıcıya devretmeyi, alıcının ise bu bedeli ödemeyi üstlendiği ve işlemin taraflardan en az birinin ticari işletmesiyle ilgili olduğu sözleşmedir. Genel satış sözleşmesinden farkı, Türk Ticaret Kanunu'nun 23. maddesinde düzenlenen gözden geçirme ve ayıp ihbarı yükümlülüğü gibi daha sıkı ve kısa sürelere bağlı özel hükümlerin uygulanmasıdır.

Detaylı Açıklama

Ticari Satışın Tanımı ve Genel Satıştan Farkı

Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen genel satış sözleşmesi hükümleri, ticari satışlarda da temel olarak uygulanır; ancak Türk Ticaret Kanunu, ticari işletmeler arasındaki satışlarda alıcının malı inceleme ve ayıbı bildirme yükümlülüğünü önemli ölçüde ağırlaştırır. Bu farkın temel nedeni, ticari hayatın hızlı işleyişi ve tacirlerin basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğüdür (TTK m. 18/2); tacirlerin, aldıkları malı gecikmeksizin kontrol etmesi ve sorun varsa derhal bildirmesi beklenir.

Alıcının Malı Gözden Geçirme Yükümlülüğü

TTK m. 23 uyarınca, ticari bir satışta alıcı, teslim aldığı malı, işin normal akışına göre mümkün olan en kısa süre içinde muayene etmek (gözden geçirmek) zorundadır. Bu süre, malın niteliğine, teslim şekline ve ticari ilişkinin özelliklerine göre değişebilir; ancak genel olarak kısa bir süre olarak kabul edilir. Alıcının bu yükümlülüğü ihmal etmesi, sonradan ortaya çıkan ayıp iddialarının reddedilmesine yol açabilir.

Satıcının Yükümlülükleri

Satıcı, sözleşmede belirtilen nitelikte, miktarda ve zamanda malı teslim etmekle yükümlüdür. Teslim yeri ve zamanı sözleşmede belirlenmemişse, TBK'nın genel satış hükümleri (teslim yerinin satıcının işyeri olması gibi) uygulanır. Taşıma ile yapılan satışlarda, malın taşıyıcıya teslim edildiği an mı yoksa alıcıya ulaştığı an mı esas alınacağı, sözleşmede açıkça belirlenmelidir; bu, hasarın geçiş anının (mülkiyetin/riskin devri) tespiti için önemlidir.

Mülkiyeti Muhafaza Kaydı

Ticari satışlarda, satıcı bedel tamamen ödenene kadar malın mülkiyetini kendisinde tutmak isteyebilir. Bu durumda mülkiyeti muhafaza kaydı (TBK m. 237) kullanılabilir; ancak bu kaydın alıcıya karşı ileri sürülebilmesi için noterde düzenlenmiş ve alıcının yerleşim yerindeki icra dairesinde tutulan özel sicile kaydedilmiş olması gerekir. Bu şekle uyulmadan yapılan mülkiyeti muhafaza anlaşmaları, üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Ticaret Kanunu m. 23/1: "Ticari işletmesi bağlamında faaliyette bulunan tacir, bu faaliyeti çerçevesinde diğer tarafın ihmaline uğrayarak zarara uğramasını istemiyorsa, aldığı şeyi işin niteliğine göre olanak bulunan en kısa süre içinde gözden geçirmek ve bu malda satıcının sorumluluğunu gerektirecek bir ayıp görürse, bunu satıcıya uygun bir süre içinde bildirmek zorundadır."

Bu düzenleme, ticari satış sözleşmelerinin en belirleyici özelliği olan hızlı inceleme ve bildirim yükümlülüğünü ortaya koyar ve alıcının bu yükümlülüğe uymaması hâlinde ayıp iddialarını ileri sürme hakkını kaybedebileceğini gösterir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ticari alıcıların, teslim alınan malları mümkün olan en kısa sürede kontrol etmesi, herhangi bir ayıp tespit edildiğinde bunu yazılı olarak (tercihen noter veya taahhütlü mektup yoluyla) satıcıya bildirmesi büyük önem taşır. Bu bildirimlerin gecikmesi, alıcının sonradan açacağı tazminat veya bedel indirimi davalarında aleyhine delil olarak kullanılabilir.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Ticaret Kanunu m. 23 (Ticari satışlarda gözden geçirme ve ayıp ihbarı)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 207-231 (Satış sözleşmesi ve ayıba karşı tekeffül)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 237 (Mülkiyeti muhafaza kaydı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.