← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Ticaret Hukuku

Ticari İşlerde Ayıp İhbarı Nasıl Yapılır?

Ticaret Hukuku

Ticari İşlerde Ayıp İhbarı Nasıl Yapılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Ayıp ihbarı, alıcının teslim aldığı malda tespit ettiği ayıbı satıcıya bildirmesidir ve TTK m. 23 uyarınca ticari satışlarda süresinde yapılması ayıba dayalı hakların korunması için şarttır. İhbarın; hangi malın, hangi ayıbının söz konusu olduğunu açıkça belirtmesi, mümkünse yazılı olarak ve ispat edilebilir bir yöntemle (noter, taahhütlü mektup, e-posta ile birlikte teyit) yapılması gerekir.

Detaylı Açıklama

Ayıp İhbarının Amacı ve Önemi

Ayıp ihbarı, satıcıya malın ayıplı olduğunu bildirerek onu durumdan haberdar etmeyi ve satıcının gerekli önlemleri (onarım, değişim, iade kabulü gibi) zamanında almasını sağlamayı amaçlar. Ticari hayatta bu bildirimin süresinde yapılmaması, alıcının malı kusursuz olarak kabul ettiği karinesine yol açar ve sonradan açılacak tazminat, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme taleplerinin reddedilmesine sebep olur.

İhbarın Zamanı

TTK m. 23 uyarınca alıcı, malı teslim aldıktan sonra işin olağan akışına göre mümkün olan en kısa sürede incelemeli ve açık ayıpları bu inceleme sırasında, gizli ayıpları ise ortaya çıktıkları anda derhâl satıcıya bildirmelidir. Bu süreler kesin bir gün sayısıyla kanunda belirtilmemiştir; somut olayın özelliklerine (malın niteliği, teslim şekli, ticari ilişkinin yapısı) göre değerlendirme yapılır. Ancak uygulamada bu sürenin günler mertebesinde, çoğunlukla birkaç iş günü içinde değerlendirildiği görülür; gecikme uzadıkça alıcının hak kaybı riski artar.

İhbarın İçeriği ve Şekli

İhbarda, hangi malın (parti numarası, fatura numarası, teslim tarihi gibi bilgilerle) hangi ayıbının tespit edildiği somut ve açık biçimde belirtilmelidir; genel ve belirsiz ifadeler ("malda sorun var" gibi) yeterli kabul edilmeyebilir. İhbarın yazılı yapılması zorunlu olmamakla birlikte, ispat kolaylığı sağlaması açısından yazılı ve tarihli yapılması, tercihen noter kanalıyla veya iadeli taahhütlü mektupla gönderilmesi önerilir. Tacirler arasında, ihbarın TTK m. 18/3'teki şekil şartlarına (noter, taahhütlü mektup, telgraf, güvenli elektronik imza) uygun yapılması, ileride itiraz konusu olmasını önler.

İspat Yükü

Ayıp ihbarının süresinde ve usulüne uygun yapıldığını ispat yükü, alıcıya aittir. Bu nedenle alıcı, ihbarın satıcıya ulaştığını gösteren delilleri (tebliğ tutanağı, noter onayı, e-posta okundu bilgisi gibi) saklamalıdır. Satıcı, ihbarın geç yapıldığını veya hiç yapılmadığını ileri sürerek ayıba dayalı talepleri reddetmeye çalışabilir; bu nedenle ihbarın zamanında yapıldığının güçlü delillerle desteklenmesi davanın kaderini belirleyebilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Ticaret Kanunu m. 23/1: "...aldığı şeyi işin niteliğine göre olanak bulunan en kısa süre içinde gözden geçirmek ve bu malda satıcının sorumluluğunu gerektirecek bir ayıp görürse, bunu satıcıya uygun bir süre içinde bildirmek zorundadır. Böyle bir bildirimde bulunmazsa, o malı kabul etmiş sayılır."

Bu hüküm, ticari satışlarda ayıp ihbarının süresinde yapılmamasının doğrudan hukuki sonucunu ortaya koyar: alıcı malı ayıpsız kabul etmiş sayılır ve ayıba dayalı tüm hakları kaybeder.

Pratik Öneriler

İşletmelerin, mal teslim alımlarında standart bir kontrol prosedürü oluşturması, tespit edilen ayıpları aynı gün içinde yazılı olarak bildiren bir iç süreç kurması, ileride doğacak ihtilaflarda güçlü bir ispat pozisyonu sağlar.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Ticaret Kanunu m. 23 (Ticari satışlarda muayene ve ihbar)
  • Türk Ticaret Kanunu m. 18/3 (Bildirim şekli)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 223 (Satılanın ayıplı olmasının sonuçları)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.