← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Ticaret Hukuku

Ticari Alacaklarda Faiz Nasıl Hesaplanır?

Ticaret Hukuku

Ticari Alacaklarda Faiz Nasıl Hesaplanır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Ticari alacaklarda taraflar sözleşmeyle faiz oranını belirleyebilir; belirlememişlerse Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranı esas alınır. Mal ve hizmet tedarikinde alıcının tacir olduğu ticari işlemlerde geç ödeme hâlinde TTK m. 1530 uyarınca daha yüksek bir faiz oranı uygulanır ve bileşik faiz imkânı tacirler arasında geçerlidir.

Detaylı Açıklama

Akdi Faiz ve Sözleşme Serbestisi

Ticari işlerde, taraflar sözleşmeyle faiz oranını serbestçe belirleyebilir. Türk Ticaret Kanunu m. 8/2 uyarınca, tacirler arasında, her ikisinin de ticari işletmesiyle ilgili işlerde bileşik faiz uygulanması mümkündür; bu, Türk Borçlar Kanunu'nun bileşik faiz yasağına (TBK m. 121) istisna oluşturan özel bir ticari hükümdür. Ancak sözleşmede kararlaştırılan faiz oranı, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Hakkında Kanun'da belirtilen azami sınırları (sözleşme serbestisi ilkesine göre genellikle kanuni faizin belirli bir katı) aşamaz; aşan kısım geçersiz sayılır.

Temerrüt Faizi: Ticari İşlerde Uygulanan Oran

Taraflar arasında faiz oranı kararlaştırılmamışsa ve borçlu temerrüde düşmüşse, 3095 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca ticari işlerde "ticari işlerde temerrüt faizi oranı" uygulanır. Bu oran, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranından az olmamak kaydıyla belirlenir ve her yıl Merkez Bankası tarafından ilan edilir. Bu oran, adi işlerdeki yasal faiz oranından genellikle daha yüksektir; bu da ticari hayatta ödeme disiplinini artırmaya yönelik bir düzenlemedir.

Alacaklı, dava veya icra takibi sırasında, işlemiş faiz (temerrüt tarihinden dava/takip tarihine kadar) ile işleyecek faizi (takip/dava tarihinden ödeme tarihine kadar) ayrı ayrı talep edebilir. Faiz başlangıç tarihi, sözleşmede belirlenen ödeme tarihinden veya ihtarla temerrüde düşürüldüğü tarihten itibaren işlemeye başlar.

Mal ve Hizmet Tedarikinde Geç Ödeme Faizi

Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesi, mal ve hizmet tedarikinde alıcının borcunu ödemede gecikmesi hâlinde uygulanacak faiz oranını özel olarak düzenlemiştir. Bu madde kapsamında, sözleşmede daha yüksek bir oran belirlenmemişse, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avans faiz oranına en az yüzde sekiz eklenerek bulunan oran, geç ödeme faizi olarak uygulanır. Bu düzenleme özellikle büyük işletmelerin küçük tedarikçilere karşı ödeme disiplinini sağlamayı hedefler.

Ayrıca, alacaklının geç ödeme nedeniyle yaptığı tahsil giderlerini talep etme hakkı da TTK m. 1530/5 kapsamında korunmuştur; bu, faizin yanı sıra alacağın tahsili için yapılan makul giderlerin de borçludan istenebilmesini sağlar.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Ticaret Kanunu m. 1530/6: "Faiz oranı sözleşmede belirlenmemişse, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanuna göre belirlenen avans faiz oranının yüzde sekiz fazlası, faiz oranı olarak uygulanır."

Bu madde, özellikle büyük ölçekli alıcıların küçük tedarikçilere geç ödeme yapmasının ciddi mali yaptırıma bağlanmasını amaçlar ve ticari ilişkilerde alacaklıyı güçlü biçimde korur.

Faiz Hesaplamasında Uygulamada Yaşanan Sorunlar

Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, hangi faiz oranının (yasal faiz mi, ticari temerrüt faizi mi, TTK m. 1530 faizi mi) talep edileceğinin doğru belirlenmesidir. Dava dilekçesinde talep edilen faiz türü açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde mahkeme, talep sonucuyla bağlı olduğundan (HMK m. 26), daha yüksek bir faiz oranına hükmedemez. Bu nedenle alacaklı tarafın, alacağının niteliğine uygun en yüksek faiz türünü doğru şekilde talep etmesi büyük önem taşır.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Ticaret Kanunu m. 1530 (Mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme faizi)
  • Türk Ticaret Kanunu m. 8 (Tacirler arası bileşik faiz)
  • 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m. 2
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.