← Tüm Makaleler
6 Kasım 2026
Miras Hukuku

Tenkis Davası Nedir?

Miras Hukuku

Tenkis Davası Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Tenkis davası, miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları (vasiyetname, miras sözleşmesi) veya sağlığında yaptığı bazı karşılıksız kazandırmaları (bağışlar) nedeniyle saklı payı zedelenen mirasçının, bu zedelenmenin giderilmesi için açtığı davadır. Dava, saklı payı aşan kazandırmanın indirilerek (tenkis edilerek) davacının saklı payının tamamlanmasını sağlar; sadece saklı paylı mirasçılar (altsoy, anne-baba, eş) tarafından açılabilir.

Detaylı Açıklama

Tenkis Davasının Amacı

Tenkis davası, saklı pay kurumunun fiilen uygulanmasını sağlayan dava aracıdır. Miras bırakan, vasiyetname veya miras sözleşmesiyle (ölüme bağlı tasarruflarla) ya da sağlığında yaptığı bazı bağışlarla, saklı paylı bir mirasçının saklı payını aşan ölçüde başka birine kazandırmada bulunmuşsa, zarar gören saklı paylı mirasçı tenkis davası açarak bu fazlalığın kendisine iadesini (ya da -aynen iade mümkün değilse- bedelinin ödenmesini) talep edebilir.

Tenkise Konu Olabilecek Kazandırmalar

Tenkis davasına konu olabilecek kazandırmalar iki ana grupta toplanır: birincisi, miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarla (vasiyetname, miras sözleşmesi) yaptığı kazandırmalar; ikincisi, miras bırakanın sağlığında yaptığı, mirasçıların saklı paylarını ihlal etme amacı taşıyan karşılıksız (veya gerçek değerinin çok altında bedelle yapılmış) kazandırmalar. Bu ikinci grup, uygulamada en sık rastlanan tenkis nedenlerinden biridir ve genellikle miras bırakanın mirasçılarından birine (veya bir yakınına) yaptığı önemli bağışları kapsar.

Davanın Tarafları

Tenkis davasını, sadece saklı paylı mirasçılar (miras bırakanın altsoyu, anne-babası ve sağ kalan eşi) açabilir; saklı pay sahibi olmayan diğer mirasçılar (kardeş, yeğen, büyük anne-büyük baba gibi) bu davayı açamaz. Davalı taraf ise, saklı payı aşan kazandırmadan yararlanan kişi veya kişilerdir (vasiyetnameyle kazandırma yapılan kişi, bağışı alan kişi vb.).

Tenkis Sırasının Önemi

Miras bırakanın birden fazla tenkise tabi kazandırması varsa, kanun bunların hangi sırayla tenkis edileceğine ilişkin kurallar öngörür. Genel kural olarak önce ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname hükümleri), bunlar yeterli olmazsa sağlararası kazandırmalar (en son yapılandan başlayarak geriye doğru) tenkise tabi tutulur. Bu sıralama, hangi kazandırmanın ne ölçüde indirileceğinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar.

Dava Sonucunda Uygulanan Çözüm

Mahkeme, tenkis davasını kabul ederse, saklı payı aşan kazandırmanın fazlalık kısmının davacıya iadesine karar verir. Kazandırmanın konusu bölünebilir bir mal (nakit, menkul kıymet vb.) ise doğrudan bir miktar iadesi söz konusu olabilir; taşınmaz gibi bölünemeyen mallarda ise genellikle tenkis, kazandırmadan yararlanan kişinin davacıya bedel ödemesi şeklinde uygulanır, aynen paylaşım ancak tarafların talebi ve mahkemenin uygun bulması hâlinde söz konusu olur.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Medeni Kanunu m. 505-506 (Saklı pay)
  • Türk Medeni Kanunu m. 560 (Tenkis davasının tanımı)
  • Türk Medeni Kanunu m. 564 (Tenkis sırası)
  • Türk Medeni Kanunu m. 565-570 (Tenkis usulü)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.