← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Gayrimenkul Hukuku

Tapu İptal ve Tescil Davası Nasıl Açılır?

Gayrimenkul Hukuku

Tapu İptal ve Tescil Davası Nasıl Açılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Tapu iptal ve tescil davası, taşınmazın tapu kaydının gerçek hukuki duruma aykırı biçimde oluştuğu (yolsuz tescil) hâllerde, zarar gören hak sahibi tarafından kayıt malikine karşı taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Davacı, dava dilekçesinde tapu kaydının hangi hukuki sebeple (muris muvazaası, hata, hile, sahtecilik, vekalet görevinin kötüye kullanılması, imar uygulaması hatası vb.) yolsuz olduğunu açık biçimde göstermeli ve bunu destekleyen delilleri (tanık, bilirkişi raporu, yazılı belge) dilekçeye eklemelidir.

Detaylı Açıklama

Tapu İptal ve Tescil Davasının Hukuki Niteliği

Tapu sicili, taşınmazlar üzerindeki ayni hakların kamuya açık ve güvenilir biçimde tutulduğu resmi bir kayıt sistemidir. Türk Medeni Kanunu, tapu kütüğüne kayıtlı bir hakkın, gerçek hukuki duruma uygun olmasını esas alır; ancak uygulamada hata, hile, sahtecilik, ehliyetsizlik, muvazaa veya usule aykırılık gibi nedenlerle kayıt gerçek durumu yansıtmayabilir. Bu durumda söz konusu kayıt "yolsuz tescil" olarak nitelendirilir ve zarar gören kişi, TMK m. 1025 uyarınca tapu kütüğünün düzeltilmesini mahkemeden isteyebilir. Tapu iptal ve tescil davası işte bu düzeltmeyi sağlayan, aynı zamanda eda ve tespit niteliği taşıyan bir davadır.

Davanın amacı sadece mevcut hatalı kaydın silinmesi değil, aynı zamanda gerçek hak sahibi adına yeniden tescil yapılmasını sağlamaktır; bu nedenle dava "iptal" ve "tescil" olmak üzere iki talebi birlikte barındırır. Mahkeme, yolsuzluğu tespit ettiğinde kayıt malikinin tapusunu iptal eder ve aynı kararla taşınmazı davacı adına tescil eder; bu özelliğiyle dava, infazı kendiliğinden gerçekleşen (ilamın kesinleşmesiyle tapu müdürlüğünce resen işlem yapılabilen) bir yapıya sahiptir.

Dava Açmadan Önce Yapılması Gerekenler

Dava açılmadan önce taşınmazın güncel tapu kaydı tapu müdürlüğünden temin edilmeli, kayıt üzerindeki tüm şerh, beyan ve irtifak hakları incelenmelidir. Taşınmazın tapu kaydının oluşum sürecini gösteren "tapu kayıt örneği" ve varsa kadastro tutanağı da dosyaya eklenmelidir. İddianın niteliğine göre (örneğin muris muvazaası iddiasında) mirasçılık belgesi, miras bırakanın sağlığındaki malvarlığı durumunu gösteren belgeler, tanık beyanları ve gerektiğinde keşif-bilirkişi incelemesi talebi hazırlanmalıdır. Dava hangi hukuki sebebe dayanıyorsa (hata, hile, muvazaa, ehliyetsizlik, sahte vekaletname vb.) o sebebe özgü ispat araçları önceden belirlenmelidir; çünkü mahkeme, dava sebebine göre farklı delil türlerine ağırlık verecektir.

Dava Dilekçesinin Hazırlanması ve Yetkili-Görevli Mahkeme

Tapu iptal ve tescil davaları, ayni hakka ilişkin davalar olduğundan HMK m. 12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde kesin yetkiyle açılır; görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesidir. Dava dilekçesinde taşınmazın ada-parsel bilgileri, davalı kayıt malikinin kimlik bilgileri, dayanılan hukuki sebep, talep sonucu (tapu kaydının iptali ve davacı adına tescil) ile dava değeri açıkça belirtilmelidir. Dava değeri, taşınmazın güncel değerine göre belirlenir ve buna göre nispi harç yatırılır; harç ve masrafların eksik yatırılması dava açılışında usuli sorunlara yol açabileceğinden bu hususa özen gösterilmelidir.

Yargılama Süreci ve Mahkemenin İncelemesi

Dava açıldıktan sonra mahkeme öncelikle taşınmazın tapu kaydını celp eder, gerekiyorsa taşınmazda keşif yaparak bilirkişi incelemesi yaptırır. Muris muvazaası iddialarında miras bırakanın ekonomik durumu, satış bedelinin gerçekliği, temlikin diğer mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıyıp taşımadığı araştırılır; sahtecilik iddialarında imza incelemesi ve ceza dosyası sonucu önem taşır. Davalı taraf, iyiniyetli üçüncü kişi savunması yapabilir; bu savunmanın değerlendirilmesinde TMK m. 1023-1024 hükümleri esas alınır. Yargılama sonunda mahkeme, iddianın ispatlanıp ispatlanamadığına göre davayı kabul veya reddeder; kabul kararı kesinleştiğinde taraflardan birinin başvurusu üzerine tapu müdürlüğü tescili gerçekleştirir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Medeni Kanunu Madde 1025: "Bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş yahut değiştirilmiş olup bu yüzden şahsi hakkı zedelenen kimse, tapu kütüğünün düzeltilmesini dava edebilir. İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları aynî haklar ve her türlü tazminat istemleri saklıdır."

Bu madde, tapu iptal ve tescil davasının temel yasal dayanağıdır. Hükümden de anlaşılacağı üzere, dava açma hakkı "şahsi hakkı zedelenen" kişiye tanınmıştır; ayrıca iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımları kural olarak korunduğundan, davanın kimin aleyhine açılacağı (ilk el mi, sonraki el mi) ve her bir davalının iyiniyet durumu titizlikle değerlendirilmelidir.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Medeni Kanunu m. 1025 (Tapu sicilinin düzeltilmesi davası)
  • Türk Medeni Kanunu m. 1023-1024 (İyiniyetli ve iyiniyetli olmayan üçüncü kişiler)
  • Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 12 (Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalarda yetki)
  • Tapu Sicili Tüzüğü
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.