Sermaye Artırımı Nasıl Yapılır?
Sermaye Artırımı Nasıl Yapılır?
Kısa Cevap: Sermaye artırımı; yeni nakdi veya ayni sermaye konularak (dış kaynaklardan) ya da şirketin öz kaynaklarındaki (yedek akçeler, geçmiş yıl kârları, yeniden değerleme fonları gibi) kalemlerin sermayeye eklenmesi yoluyla (iç kaynaklardan) yapılabilir. Her iki yöntemde de esas sözleşme değişikliği niteliğindeki bir genel kurul kararı, gerekli belgelerin hazırlanması ve ticaret siciline tescil zorunludur; kayıtlı sermaye sistemindeki anonim şirketlerde artırım yönetim kurulu kararıyla da yapılabilir.
Detaylı Açıklama
Dış Kaynaklardan Sermaye Artırımı
Dış kaynaklardan artırımda, ortaklar/pay sahipleri (veya yeni katılacak kişiler) nakit veya ayni sermaye taahhüt eder. Anonim şirkette mevcut pay sahiplerinin, artırılan sermaye içindeki paylarını koruyabilmeleri için "rüçhan hakkı" (yeni pay alma hakkı) tanınır (TTK m. 461); bu hak esas sözleşmede veya genel kurul kararında haklı sebeplerle sınırlandırılabilir ya da kaldırılabilir. Taahhüt edilen nakdi sermayenin en az %25'inin tescilden önce ödenmesi, kalanının ise 24 ay içinde ödenmesi gerekir (TTK m. 344, 585 kıyasen).
İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı
İç kaynaklardan artırımda, şirketin bilançosunda yer alan yedek akçeler, geçmiş yıl kârları veya yeniden değerleme fonları gibi serbest öz kaynak kalemleri, nakit girişi olmaksızın sermayeye eklenir (TTK m. 462). Bu işlem, mevcut pay sahiplerine/ortaklara, sermaye paylarına oranla bedelsiz yeni pay verilmesi şeklinde sonuçlanır; şirket dışarıdan kaynak almamış, sadece bilançosundaki öz kaynak kalemlerini "sermaye" başlığı altına taşımıştır.
Genel Kurul Kararı ve Nisap
Sermaye artırımı, esas sözleşme değişikliği niteliğinde olduğundan, anonim şirkette sermayenin en az yarısının temsil edildiği toplantıda, toplantıda mevcut oyların çoğunluğu ile kararlaştırılır (TTK m. 421, 456 vd.); limited şirkette ise temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğu aranır (TTK m. 589, 590).
Kayıtlı Sermaye Sisteminde Yönetim Kurulu Kararıyla Artırım
Esas sözleşmesinde kayıtlı sermaye sistemi kabul edilmiş anonim şirketlerde, yönetim kuruluna esas sözleşmede belirlenen "tavan"a kadar sermaye artırımı yapma yetkisi tanınabilir (TTK m. 460). Bu durumda genel kurul kararına gerek kalmadan, yönetim kurulu kararıyla sermaye artırılabilir; bu yöntem, hızlı sermaye artırımı ihtiyacı olan, özellikle halka açık veya yatırımcı girişine sık açılan şirketlerde tercih edilir.
Tescil ve Hüküm Doğurma Zamanı
Sermaye artırımı kararı ve taahhüt/ödeme işlemleri tamamlandıktan sonra, artırım ticaret siciline tescil ettirilir; sermaye artırımı, tescil ile hukuki sonuçlarını doğurur (TTK m. 457). Tescilden önce yeni payların varlığından, bu paylara ilişkin oy veya kâr payı haklarından söz edilemez.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Ticaret Kanunu m. 461/1: "Her pay sahibi, yeni çıkarılan payları alma hususunda, payı oranında bir hak sahibidir (rüçhan hakkı)."
Bu düzenleme, sermaye artırımının pay sahiplerinin oransal haklarını (şirketteki güç dengesini) koruyacak şekilde yapılması gerektiğini; rüçhan hakkının sınırlandırılmasının ise ancak haklı ve objektif sebeplerle mümkün olduğunu göstermektedir.
Dayanak Mevzuat
- Türk Ticaret Kanunu m. 456-462 (Anonim şirkette sermaye artırımı)
- Türk Ticaret Kanunu m. 589-590 (Limited şirkette sermaye artırımı)
- Türk Ticaret Kanunu m. 460 (Kayıtlı sermaye sistemi)
- Türk Ticaret Kanunu m. 461 (Rüçhan hakkı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.