← Tüm Makaleler
6 Kasım 2026
Miras Hukuku

Saklı Pay Nasıl Hesaplanır?

Miras Hukuku

Saklı Pay Nasıl Hesaplanır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Saklı payı hesaplamak için önce mirasçının miras bırakanın ölüm tarihindeki zümre durumuna göre yasal miras payı belirlenir, ardından bu pay üzerinden kanunda öngörülen saklı pay kesri uygulanır. Hesaplamaya esas tereke, sadece ölüm anındaki mevcut mallarla sınırlı değildir; miras bırakanın sağlığında yaptığı bazı bağış ve karşılıksız kazandırmalar da (tenkise konu edilmek üzere) terekeye eklenerek hesaba katılır.

Detaylı Açıklama

Hesaplamanın İlk Adımı: Yasal Miras Payının Belirlenmesi

Saklı pay hesaplaması, önce ilgili mirasçının miras bırakanın ölümü anındaki aile durumuna göre taşıdığı yasal miras payının tespitiyle başlar. Bu aşamada kaç mirasçının bulunduğu, mirasçıların hangi zümrede yer aldığı ve sağ kalan eşin varlığı belirleyicidir. Örneğin miras bırakanın eşi ve iki çocuğu varsa, eş dörtte bir pay alır, kalan dörtte üç ise iki çocuk arasında yarı yarıya paylaşılır.

İkinci Adım: Saklı Pay Oranının Uygulanması

Yasal miras payı belirlendikten sonra, bu pay üzerinden kanunda öngörülen saklı pay oranı uygulanır. Saklı pay oranları mirasçının türüne (altsoy, anne-baba, eş) göre değişir ve bu oranlar kanunda açıkça sayılmıştır. Hesaplamanın isabetli yapılması için güncel kanun metninin ve ilgili mirasçı kategorisine uygulanacak oranın doğru tespiti şarttır; bu nedenle somut bir uyuşmazlıkta oranın bir hukuk uzmanı tarafından teyit edilmesi önerilir.

Tenkise Esas Terekenin Belirlenmesi: Eklenecek Değerler

Saklı pay hesaplamasında dikkat edilmesi gereken en kritik nokta, hesaba esas alınacak terekenin sadece miras bırakanın öldüğü andaki mevcut malvarlığından ibaret olmadığıdır. Kanun, miras bırakanın sağlığında yaptığı bazı karşılıksız kazandırmaları (örneğin mirasçılardan birine yapılan bağışları, mirastan mal kaçırma amacı taşıyan ivazlı-ivazsız temlikleri) saklı pay hesaplaması yapılırken "tenkise tabi kazandırmalar" olarak terekeye eklenmesini öngörür. Bu sayede miras bırakanın, ölmeden önce malvarlığını elden çıkararak saklı payı fiilen etkisiz kılması önlenmeye çalışılır.

Hesaplamada terekenin aktifinden, miras bırakanın borçları ve cenaze masrafları gibi pasif unsurlar düşülür; kalan net değere, tenkise tabi sağlararası kazandırmaların değeri (temlik tarihindeki değil, çoğunlukla miras bırakanın ölüm tarihindeki rayiç değeri esas alınarak) eklenir. Bu şekilde bulunan "tenkis edilebilir tereke" üzerinden saklı pay miktarı hesaplanır.

Hesaplamanın Dava Sürecindeki Önemi

Bir tenkis davasında mahkeme, davacının saklı payının fiilen ihlal edilip edilmediğini ve ihlal varsa ne miktarda tenkis yapılması gerektiğini tam olarak bu hesaplama üzerinden tespit eder. Bu nedenle davanın açılmasından önce, miras bırakanın terekesine ve sağlığında yaptığı kazandırmalara ilişkin delillerin (tapu kayıtları, banka hesap hareketleri, taşınır mal kayıtları) toplanması, gerektiğinde bilirkişi marifetiyle değerleme yapılması büyük önem taşır. Hesaplama hatalı yapılırsa dava reddedilebilir veya talep edilenden farklı bir tenkis oranına hükmedilebilir.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Medeni Kanunu m. 505-506 (Saklı pay ve oranları)
  • Türk Medeni Kanunu m. 560-564 (Tenkise tabi kazandırmalar ve hesaplama)
  • Türk Medeni Kanunu m. 565-570 (Tenkis usulü)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.