← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İş Hukuku

Part-Time Çalışanların Hakları Nelerdir?

İş Hukuku

Part-Time Çalışanların Hakları Nelerdir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13. maddesine göre normal haftalık çalışma süresi tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde az belirlenen sözleşmeler kısmi süreli sayılır; uygulamada haftalık 30 saat ve altı çalışma bu kapsamda değerlendirilir. Kısmi süreli çalışan, salt bu nedenle tam süreli emsaline göre farklı işleme tabi tutulamaz; ücrete ilişkin bölünebilir menfaatleri çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir.

Detaylı Açıklama

Kısmi Süreli (Part-Time) Çalışma Nedir?

İş Kanunu'nun 13. maddesine göre işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesi olarak kabul edilir. Uygulamada ve ilgili yönetmeliklerde, haftalık çalışma süresinin üçte ikisine kadar (örneğin 45 saatlik tam süreli çalışmaya göre 30 saat ve altı) yapılan çalışmalar kısmi süreli çalışma olarak değerlendirilir. Emsal işçi, aynı işyerinde aynı veya benzer işi tam süreli olarak yapan işçidir.

Eşit İşlem İlkesi: Ayrımcılık Yasağı

Kanun, kısmi süreli çalışanı korumak amacıyla açık bir eşit işlem kuralı getirmiştir: kısmi süreli çalıştırılan işçi, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt sözleşmesinin kısmi süreli olması nedeniyle tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Bu ilke; işe alım, terfi, eğitim imkânları, ikramiye ve sosyal yardımlardan yararlanma gibi birçok alanda uygulama bulur. İşveren, kısmi süreli çalışanı yalnızca çalışma süresinin azlığına dayanarak dezavantajlı duruma düşüremez.

Ücret, Yıllık İzin ve Diğer Bölünebilir Haklar

Kısmi süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri (ikramiye, prim gibi), tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir. Buna karşılık yıllık ücretli izin hakkı bölünebilir bir hak olarak kabul edilmez; kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışan işçiler, aynı kıdemdeki tam süreli işçiler gibi yıllık izin hakkından yararlanır ve bu konuda farklı işleme tabi tutulamaz. Kıdem ve ihbar tazminatı hesabında da kısmi süreli çalışılan dönem, çalışılan süreye ve ücrete orantılı olarak dikkate alınır.

Sosyal Güvenlik Bildirimi ve Prim Günleri

Kısmi süreli çalışan işçi için işveren, çalıştığı gün sayısı ve ücreti üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirim yapmakla yükümlüdür. Kısmi süreli çalışmada ay içinde eksik bildirilen günler için işçinin isteğe bağlı sigorta ile tamamlama yapma hakkı bulunur; aksi hâlde emeklilik için gerekli prim gün sayısının doldurulması gecikebilir. İşveren, kısmi süreli çalışmayı fiilen tam süreli çalışma gibi kullanıp buna göre daha az gün bildiriminde bulunamaz; bu durum eksik sigortalılık olarak değerlendirilir ve işçi hizmet tespiti davası açabilir.

Tam Süreliye Geçiş ve Fesih Hakkı

İşyerinde çalışan işçilerin niteliklerine uygun açık yer bulunduğunda kısmi süreliden tam süreliye veya tam süreliden kısmi süreliye geçirilme istekleri işverence dikkate alınmalı, boş yerler zamanında duyurulmalıdır. Kısmi süreli çalışan işçinin iş sözleşmesinin feshi de genel fesih hükümlerine tabidir; işveren, işçiyi salt kısmi süreli çalıştığı için diğer işçilerden ayırarak öncelikli olarak işten çıkaramaz; bu durum eşit işlem ilkesine aykırılık oluşturur ve ayrımcılık tazminatı talebine konu olabilir.

Kısmi Süreli Çalışmada Fazla Çalışma ve Çağrı Üzerine Çalışma Farkı

Kısmi süreli çalışan işçi, sözleşmesinde belirlenen haftalık süreyi aşarak çalıştırılırsa, bu çalışma "fazla çalışma" değil "fazla sürelerle çalışma" olarak nitelendirilir ve saat ücretinin yüzde yirmi beş zamlı hâli üzerinden ödenir; tam süreli işçilerdeki yüzde elli zamlı fazla çalışma ücretinden farklı bir rejime tabidir. Kısmi süreli iş sözleşmesinin bir alt türü olan çağrı üzerine çalışmada ise işçi, önceden belirlenen sayıda saat üzerinden ücrete hak kazanır; işveren işçiyi fiilen hiç çalıştırmasa da taraflarca belirlenen süre için ücret ödemekle yükümlüdür. Taraflar çağrı üzerine çalışmada süre belirlememişse, haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır ve her çağrı en az dört saat üst üste çalışmayı gerektirir.

Kısmi süreli çalışanın kıdem tazminatına esas günlük ücreti hesaplanırken, fiilen çalıştığı saatler üzerinden elde ettiği ücret, tam süreli emsal işçinin günlük ücretiyle karıştırılmamalıdır; kıdem tazminatı, işçinin kendi brüt ücreti üzerinden ve çalıştığı toplam süreye göre hesaplanır, ayrıca tam süreliye oranlanarak bir eksiltme yapılmaz çünkü ücret zaten orantılı olarak belirlenmiştir.

Kısmi Süreli Çalışanın Yıllık İzin ve Diğer İzin Hakları

Kısmi süreli çalışan işçi, tam süreli çalışan işçiyle aynı kıdem kademelerine göre yıllık ücretli izne hak kazanır; izin süresi, haftalık çalışılan gün sayısına göre orantılı olarak değil, kıdem yılına göre belirlenir (bir yıldan beş yıla kadar on dört gün gibi). Ancak izin ücretinin hesabında işçinin kısmi süreli çalışmadan elde ettiği gerçek ücret esas alınır. Resmî tatil ve genel tatil günlerinde kısmi süreli çalışan işçinin çalışıp çalışmayacağı, hafta içindeki çalışma gün ve saatlerine bağlı olarak sözleşmede veya işyeri uygulamasında belirlenir; bu günlerde çalışmayan kısmi süreli işçi, o güne denk gelen ücretini sözleşmesindeki orana göre alır.

İlgili Mevzuat Maddesi

4857 sayılı İş Kanunu Madde 13: "İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir. Kısmî süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmî süreli olmasından dolayı tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz. Kısmî süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri, tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir."

Dayanak Mevzuat

  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 13 (Kısmî süreli ve tam süreli iş sözleşmesi)
  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 5 (Eşit davranma ilkesi)
  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 80 (Prime esas kazanç)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.