← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Gayrimenkul Hukuku

Müteahhit Sözleşmeye Uymazsa Ne Yapılmalıdır?

Gayrimenkul Hukuku

Müteahhit Sözleşmeye Uymazsa Ne Yapılmalıdır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Müteahhidin sözleşmeye uymaması, inşaatın gecikmesi, eksik veya ayıplı yapılması, projeden sapılması gibi farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Arsa sahibi, duruma göre önce yazılı ihtarla eksikliklerin giderilmesini isteyebilir; eksiklik giderilmezse bedelden indirim, üçüncü kişiye tamamlattırma, sözleşmenin feshi veya tazminat talep etme gibi seçimlik haklardan birini kullanabilir.

Detaylı Açıklama

Sözleşmeye Aykırılığın Farklı Görünüm Biçimleri

Müteahhidin sözleşmeye uymaması pratikte çok farklı şekillerde karşımıza çıkabilir: inşaata hiç başlamama, inşaatı belirli bir aşamada durdurma, inşaatı sözleşmede belirlenen süre içinde tamamlamama (gecikme), projeye ve ruhsata aykırı imalat yapma, sözleşmede taahhüt edilen malzeme ve işçilik standardının altında inşaat yapma (ayıplı ifa) veya arsa sahibine bırakılması gereken bağımsız bölümleri teslim etmeme. Her bir aykırılık türü için hukukun öngördüğü çözüm yolları farklılık gösterebilir.

İlk Adım: Yazılı İhtar

Hangi türde bir aykırılık söz konusu olursa olsun, arsa sahibinin ilk yapması gereken, durumu tespit eden ve müteahhide makul bir süre vererek eksikliklerin giderilmesini isteyen yazılı bir ihtarname göndermektir. İhtarname, noter aracılığıyla gönderilmesi ispat açısından güçlü bir belge oluşturur. İhtarda, hangi sözleşme hükmünün ihlal edildiği, hangi eksikliklerin giderilmesi gerektiği ve verilen sürenin sonunda talep yerine getirilmezse hangi hukuki yollara başvurulacağı (fesih, tazminat davası vb.) açıkça belirtilmelidir.

Eserin Ayıplı Olması Hâlinde Seçimlik Haklar

Türk Borçlar Kanunu'nun eser sözleşmesine ilişkin ayıp hükümleri (TBK m. 474 vd.) uyarınca, eser ayıplı teslim edilmişse veya ayıplı olacağı inşaat sürecinde belirli hâle gelmişse iş sahibi (arsa sahibi) şu seçimlik haklardan birini kullanabilir: (1) ayıbın bedelsiz olarak giderilmesini isteme, (2) bedelden ayıp oranında indirim isteme, (3) önemli ayıp hâllerinde ve orantılılık ilkesi çerçevesinde sözleşmeden dönme (kat karşılığı sözleşmelerde bu, fesih talebine dönüşür). Ayıbın giderilmesi orantısız gider gerektiriyorsa, iş sahibi doğrudan bedelden indirim veya fesih yoluna başvurabilir.

Üçüncü Kişiye Tamamlattırma Hakkı

TBK m. 473 uyarınca, müteahhidin kusuruyla eserin ayıplı doğacağı önceden anlaşılıyorsa, iş sahibi yükleniciye uygun süre vererek bu konudaki endişesini bildirebilir; süre içinde durum düzeltilmezse, iş sahibi ayıbın giderilmesini veya işin tamamlanmasını, masrafı yükleniciye ait olmak üzere üçüncü bir kişiye yaptırabilir. Bu hak, özellikle müteahhidin işi yarım bırakması veya inşaatı sürüncemede bırakması durumunda arsa sahibine önemli bir araç sunar; ancak bu yola başvurulmadan önce müteahhide mutlaka uygun süreli ihtar yapılmış olmalıdır.

Gecikme Tazminatı ve Cezai Şart

Sözleşmede teslim süresine ilişkin bir tarih belirlenmiş ve bu tarihe uyulmamışsa, arsa sahibi TBK'nın genel temerrüt hükümlerine göre gecikme tazminatı talep edebilir. Sözleşmede açıkça günlük veya aylık gecikme cezası (cezai şart) öngörülmüşse, bu tutar doğrudan talep edilebilir; cezai şartın fahiş olduğu iddia edilirse, mahkeme TBK m. 182 uyarınca cezai şartı makul bir seviyeye indirebilir.

Fesih ve Sözleşmenin Tasfiyesi

Eksikliklerin giderilmemesi, inşaatın tamamen durdurulması veya müteahhidin iflası gibi ağır aykırılık hâllerinde arsa sahibi, sözleşmenin feshini ve arsa payının geri verilmesini (inşaatın durumuna göre tasfiye şartlarıyla) isteyebilir. Bu durumda dava, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır ve mahkeme, inşaatın o ana kadarki gerçekleşme oranını bilirkişi incelemesiyle tespit ederek buna göre hüküm kurar.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 474: "İşsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. Taraflardan her biri, giderini karşılayarak, eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir."

Bu hüküm, iş sahibinin ayıp ihbarı yükümlülüğünü ve bilirkişi incelemesi talep etme hakkını düzenlemesi açısından müteahhidin sözleşmeye aykırılığının tespitinde merkezi önem taşır.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 473-475 (Yüklenicinin borçları ve iş sahibinin hakları)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 182 (Cezai şartın indirilmesi)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 117-126 (Temerrüt hükümleri)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.