← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İdare Hukuku

Memur Kınama Cezasının İptali Nasıl İstenir?

İdare Hukuku

Memur Kınama Cezasının İptali Nasıl İstenir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Kınama cezası, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin (B) bendinde düzenlenen, uyarmadan sonraki en hafif disiplin cezasıdır ve memurun görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesini ifade eder. Bu cezanın iptali için öncelikle kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir; itirazın reddi veya doğrudan dava yolu seçilmesi hâlinde idare mahkemesinde altmış gün içinde iptal davası açılabilir.

Detaylı Açıklama

Kınama Cezasının Tanımı ve Uyarmadan Farkı

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, kınama cezasını memurun görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesi olarak tanımlar. Uyarma cezasından farkı, uyarmanın "daha dikkatli olunması gerektiği" uyarısı niteliğinde olması, kınamanın ise memurun fiilen kusurlu bulunduğunun tespiti anlamına gelmesidir. Bu fark, kınama cezasının disiplin geçmişinde daha ağır bir iz bırakmasına ve ileride işlenecek benzer fiillerde tekerrür hükümlerinin uygulanmasına esas alınabilmesine yol açar.

Kınama Cezasının İptalini Gerektiren Hukuka Aykırılık Hâlleri

Kınama cezasının iptaline en sık yol açan nedenler arasında; soruşturma emrinin yetkili amir tarafından verilmemiş olması, savunma hakkının tanınmaması ya da savunma için kanunda öngörülen en az yedi günlük sürenin verilmemesi, cezaya dayanak gösterilen fiilin somut ve inandırıcı delillerle ispatlanamamış olması, ceza gerekçesinde hangi fiilin hangi kusuru oluşturduğunun açıkça belirtilmemiş olması sayılabilir. Ayrıca disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğramış olması da (fiilin öğrenilmesinden itibaren belirli bir süre içinde soruşturmaya başlanmaması) önemli bir iptal nedenidir.

Fiil ile Ceza Arasındaki Orantılılık

Disiplin hukukunda hâkim olan ilkelerden biri, verilen cezanın işlenen fiille orantılı olmasıdır. İdare, somut olayda kınama cezası yerine daha ağır veya daha hafif bir ceza uygulamışsa, bu durum da idari yargı denetiminde değerlendirilebilir; ancak mahkemeler genellikle idarenin disiplin cezası türünü belirleme konusundaki takdir yetkisine müdahale etmekten kaçınır, sadece açık bir orantısızlık veya keyfilik bulunduğunda işlemi iptal eder.

İtiraz ve Dava Sürecinin İşleyişi

Kınama cezasına karşı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir; bu süre içinde itiraz edilmezse ceza kesinleşir. İtirazın reddi hâlinde veya itiraz yoluna hiç başvurulmadan, memur doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açabilir; bu dava için genel dava açma süresi olan altmış gün uygulanır. Dava dilekçesinde, varsa itiraz süreci ve sonucu da belirtilmeli, soruşturma dosyasının bir örneği mahkemeden istenerek incelenmesi talep edilmelidir.

İlgili Mevzuat Maddesi

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 125/B: "Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir."

Bu madde, kınama cezasının da yazılı ve gerekçeli bir idari işlem olarak tesis edilmesi gerektiğini, bu nedenle usul ve esas yönünden hukuka uygunluk denetimine tabi olduğunu göstermektedir.

Dayanak Mevzuat

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 125/B (Kınama cezası)
  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 127 (Disiplin cezası verme zamanaşımı)
  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 130 (Savunma hakkı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.