Kiracı Kira Bedelini Eksik Öderse Ne Olur?
Kiracı Kira Bedelini Eksik Öderse Ne Olur?
Kısa Cevap: Kiracının kira bedelini tam olarak ödememesi, eksik kalan kısım için temerrüde düşmesine yol açar. Kiraya veren, eksik ödenen tutarı belirterek yazılı ihtarname gönderir ve kanunda öngörülen süreyi (konut ve çatılı işyerinde en az otuz gün) tanır; bu süre içinde eksik kısım ödenmezse fesih hakkı doğar. Kiracının 'ben ödedim ama az ödedim' savunması, eksik kalan tutar açık ve ispatlanabilir olduğu sürece kiraya verenin haklarını ortadan kaldırmaz.
Detaylı Açıklama
Eksik Ödemenin Kısmi Temerrüt Oluşturması
Türk Borçlar Kanunu'na göre borçlunun borcunu kısmen ifa etmesi, borcun tamamen sona erdiği anlamına gelmez; ödenmeyen kısım için borçlu (kiracı) temerrüde düşmüş sayılır. Bu nedenle kira bedelinin eksik ödenmesi durumunda, eksik kalan tutar üzerinden kiraya verenin temerrüde dayalı hakları (ihtar çekme, süre verme, fesih) aynen uygulanabilir.
İhtarda Eksik Tutarın Açıkça Belirtilmesi
Kiraya veren, eksik ödeme nedeniyle göndereceği ihtarnamede, hangi aya ait kira bedelinin ne kadar eksik ödendiğini açık ve net biçimde belirtmelidir. Örneğin aylık kira bedeli 10.000 TL olup kiracı 7.000 TL ödemişse, ihtarnamede "3.000 TL eksik ödeme yapılmıştır, bu tutarın otuz gün içinde ödenmesi gerekmektedir" şeklinde açık bir talep yer almalıdır. Belirsiz veya genel ifadeler, kiracının itirazına kapı açabilir.
Eksik Ödemenin Tekrarlanması ve İki Haklı İhtar
Kiracının farklı aylarda tekrar tekrar eksik ödeme yapması ve bu nedenle kendisine bir kira yılı içinde iki defa haklı ihtar gönderilmiş olması, iki haklı ihtar nedeniyle tahliye sebebini de oluşturabilir. Bu nedenle kiraya verenin, her eksik ödeme durumunda ayrı ve usulüne uygun ihtar göndermesi, hem temerrüde dayalı fesih hem de iki haklı ihtar imkânlarını koruması açısından önemlidir.
Kiracının Savunma İmkânları
Kiracı, kira bedelinde indirim yapılması gerektiğini (örneğin kiralananda ayıp bulunduğunu, bu nedenle bedelin azaltılması gerektiğini) ileri sürerek eksik ödemeyi savunabilir. Ancak bu savunmanın kabul edilmesi için kiracının, ayıbın varlığını ve bedel indirimini haklı kılan sebepleri usulüne uygun biçimde (örneğin dava yoluyla veya kiraya verenle yazılı mutabakatla) ispatlamış olması gerekir; tek yanlı olarak "ben eksik öderim" denilerek yapılan kesintiler, kiraya veren tarafından kabul edilmediği sürece geçerli bir savunma oluşturmaz.
Stopaj ve Vergi Kesintisi Kaynaklı Eksik Ödemeler
Bazı işyeri kiralarında, kiracı tacir veya kurumsa, kira bedelinden gelir vergisi stopajı kesilerek net tutar kiraya verene ödenir; bu durumda "eksik ödeme" aslında yasal bir kesinti olabilir. Taraflar arasında stopajın brüt/net kira bedeline dahil olup olmadığı konusunda anlaşmazlık varsa, sözleşme hükümleri ve vergi mevzuatı birlikte değerlendirilerek gerçek eksikliğin olup olmadığı tespit edilmelidir.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Borçlar Kanunu Madde 315: "Kiracı, kiralananın tesliminden sonra muaccel olan kira bedelini veya yan gideri ödeme borcunu ifa etmezse, kiraya veren kiracıya yazılı olarak bir süre verip, bu sürede de ifa etmemesi hâlinde, sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir."
Bu madde, "ifa etmeme" kavramını kapsamlı yorumlayan uygulama ile kısmi ifayı da (eksik ödemeyi) içine alacak şekilde değerlendirilir; dolayısıyla eksik ödeme de temerrüde dayalı fesih hakkının doğumuna yol açabilir.
Dayanak Mevzuat
- Türk Borçlar Kanunu m. 315 (Kiracının temerrüdü ve kısmi ifa)
- Türk Borçlar Kanunu m. 83 (Kısmi ifa hükümleri)
- Türk Borçlar Kanunu m. 304 (Kiralananın ayıplı olması ve bedel indirimi)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.