← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Ticaret Hukuku

Karşılıksız Çek Şikâyeti Nasıl Yapılır?

Ticaret Hukuku

Karşılıksız Çek Şikâyeti Nasıl Yapılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Çek Kanunu m. 5 kapsamındaki karşılıksız çek suçu, hamilin şikâyetine bağlıdır. İcra ve İflas Kanunu'nun 347. maddesi uyarınca şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup, süresi içinde şikâyet edilmeyen karşılıksız çekler için ceza davası açılamaz.

Detaylı Açıklama

Şikâyet Hakkının Hukuki Niteliği

Karşılıksız çek düzenleme suçu, Türk hukukunda şikâyete bağlı bir suç olarak düzenlenmiştir; yani savcılık bu suçu kendiliğinden soruşturamaz, hamilin (mağdurun) açık şikâyette bulunması gerekir. Şikâyet, suçu öğrenen hamil tarafından yetkili icra ceza mahkemesine yapılır ve şikâyet dilekçesinde karşılıksız çıkan çekin bilgileri (seri numarası, keşide tarihi, bedeli, bankaya ibraz tarihi) ile banka tarafından düzenlenen karşılıksız işlem tutanağının eklenmesi gerekir.

Şikâyet Süreleri: Üç Ay ve Bir Yıl

İcra ve İflas Kanunu'nun 347. maddesi, şikâyete bağlı suçlar için iki kademeli bir süre öngörür: fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; sürenin geçirilmesi hâlinde şikâyet hakkı tamamen ortadan kalkar ve mahkeme bu durumu re'sen gözetip davayı/şikâyeti usulden reddeder (veya beraat kararı verir).

Uygulamada en kritik nokta, üç aylık öğrenme süresinin başlangıç tarihinin doğru belirlenmesidir. Bu tarih, çekin keşide tarihi değil, hamilin çekin karşılıksız kaldığını fiilen öğrendiği tarihtir; genellikle bu, bankanın karşılıksız işlem yaptığı ve bu durumun hamile bildirildiği veya hamilin bankadan bu bilgiyi aldığı tarihtir.

Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek

Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 2020/1783 E., 2021/4360 K. sayılı kararında, bir çekin karşılıksız çıkması nedeniyle açılan şikâyette, çeki bankaya ibraz eden alacaklının çekin karşılıksız çıktığını fotokopiden anlaşıldığı üzere belirli bir tarihte öğrendiği, buna göre üç aylık şikâyet süresinin çekin keşide tarihinden değil bu öğrenme tarihinden itibaren işlemeye başlaması gerektiği, somut olayda şikâyetin bu üç aylık süre geçtikten sonra yapıldığının gözetilmediği tespit edilmiştir. Yargıtay, yerel mahkemenin mahkûmiyet kararını kanun yararına bozarak, İİK m. 347'deki hak düşürücü sürelerin gözetilmesi gerektiğini, bu şartlar oluşmadan ceza verilemeyeceğini açıkça vurgulamıştır. Karar, şikâyet süresinin doğru hesaplanmasının mahkûmiyet için ön koşul olduğunu gösteren somut bir uygulama örneğidir.

Şikâyet Dilekçesinde Bulunması Gereken Unsurlar

Şikâyet dilekçesinde; şikâyetçinin ve şüphelinin (keşidecinin) kimlik bilgileri, çekin seri numarası ve bankaya ibraz tarihi, karşılıksız işlem tutanağının tarihi ve bu durumu öğrenme tarihinin açıkça belirtilmesi, öğrenme tarihini destekleyen delillerin (banka bildirimi, karşılıksız işlem tutanağı) eklenmesi gerekir. Bu unsurların eksikliği, sürelerin hesaplanmasında belirsizliğe ve davanın reddine yol açabilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

İcra ve İflas Kanunu m. 347: "Bu Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer."

Bu madde, karşılıksız çek şikâyetinin zamanında yapılmasının önemini ve sürelerin kesinlikle kaçırılmaması gerektiğini vurgular.

Dayanak Mevzuat

  • 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5 (Karşılıksız çek suçu)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 347 (Şikâyet süresi)
  • Ceza Muhakemesi Kanunu m. 158 (Şikâyet usulü)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.