← Tüm Makaleler

İtirazın Kaldırılması Davası Nedir?

İcra & İflas Hukuku

İtirazın Kaldırılması Davası Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: İtirazın kaldırılması davası, borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi üzerine alacaklının -itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde- icra mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılmasını istediği özel bir yargılama yoludur. Dava, imzası ikrar edilmiş adi senede, noter senedine veya resmi belgeye dayanan alacaklar için açılabilir; mahkeme belgeyi inceleyerek itirazın kesin veya geçici olarak kaldırılmasına karar verir.

Detaylı Açıklama

İtirazın Kaldırılması Davasının Amacı ve Niteliği

Borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi takibi durdurduğunda, alacaklının önünde iki temel seçenek bulunur: genel mahkemede itirazın iptali davası açmak veya -elinde yeterli nitelikte bir belge varsa- icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna başvurmak. İtirazın kaldırılması davası, itirazın iptali davasına kıyasla çok daha hızlı sonuçlanan, dosya üzerinden veya kısa duruşmalarla görülen, basit yargılama usulüne tabi bir dava türüdür. Davanın temel şartı, alacaklının elinde borcun varlığını gösteren imzası ikrar edilmiş adi senet, noterlikçe re'sen düzenlenmiş senet, resmi dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde usulüne göre verdikleri makbuz veya belge gibi kanunda sayılan güçlü nitelikte bir kanıt bulunmasıdır.

Kesin İtirazın Kaldırılması (İİK m. 68)

Borçlu senet altındaki imzayı inkar etmemiş, yalnızca borca itiraz etmişse, alacaklı itirazın kendisine tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesine başvurarak itirazın kesin olarak kaldırılmasını isteyebilir. İcra mahkemesi, borçlunun itirazını haklı gösterecek bir belge (ibraname, ödeme belgesi vb.) sunup sunamadığını inceler. Borçlu itirazını dayandıracak hiçbir belge ibraz edemezse mahkeme itirazın kaldırılmasına karar verir ve takip kesinleşir. Buna karşılık borçlunun itirazı, kanunda sayılan nitelikte bir senet veya belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması talebi reddedilir ve alacaklının davasını genel mahkemede (itirazın iptali davası olarak) açması gerekir.

Geçici İtirazın Kaldırılması (İİK m. 68/a)

Takip, borçlunun imzasını inkar ettiği bir adi senede dayanıyorsa, alacaklı yine altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir. Mahkeme, bilirkişi incelemesi yaptırarak imzanın borçluya ait olup olmadığını araştırır. İmza borçluya aitse itiraz geçici olarak kaldırılır ve alacaklı haciz talep edebilir hale gelir; ancak borçlu bu karara karşı "borçtan kurtulma davası" açarak esasa ilişkin itirazlarını ileri sürme hakkını korur. İmza borçluya ait değilse talep reddedilir ve borçlu, kötü niyetli ise alacaklı aleyhine tazminata hükmedilebilir.

İtirazın Kaldırılması ile İtirazın İptali Arasındaki Fark

İtirazın kaldırılması davası icra mahkemesinde, sınırlı inceleme ile ve belirli belge türlerine dayalı olarak görülür; icra mahkemesi, genel hükümlere göre ispat ve tanık dinleme gibi geniş bir yargılama yapamaz, sadece ibraz edilen belgeyi değerlendirir. İtirazın iptali davası ise genel mahkemede, tüm delillerle (tanık, bilirkişi, yemin dahil) görülen tam bir yargılamadır. Alacaklı, elinde güçlü bir belge yoksa doğrudan itirazın iptali davasını açmalıdır.

Süre Kaçırmanın Sonuçları

Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılması davası açmazsa, bu süre geçtikten sonra aynı takip dosyası üzerinden itirazın kaldırılması talep edilemez; ancak alacaklının bir yıllık süre içinde itirazın iptali davası açma hakkı saklıdır. Her iki süre de geçirilirse, alacaklının elinde kalan tek yol, genel hükümlere göre yeniden eda davası açmaktır; bu durumda önceki takip işlemleri hükümsüz kalır ve yeniden icra takibi başlatılması gerekir.

İlgili Mevzuat Maddesi

İcra ve İflas Kanunu Madde 68: "Alacaklı itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu süre geçtikten sonra itirazın kaldırılması talep edilemez; bu halde alacaklının umumi hükümler dairesinde dava açma hakkı saklıdır. Borçlu itirazını varit gösterecek hiçbir belge ibraz edemezse icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir."

Bu hüküm, itirazın kaldırılması davasının hem süresini hem de ispat yükünün esasen borçluya geçtiği özel bir yargılama rejimi öngördüğünü ortaya koyar.

Dayanak Mevzuat

  • İcra ve İflas Kanunu m. 68 (İtirazın kesin olarak kaldırılması)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 68/a (İtirazın geçici olarak kaldırılması)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 68/b (Borçtan kurtulma davası)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 67 (İtirazın iptali davası ile ilişkisi)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.