İşveren İşçiye Mobbing Uygularsa Ne Yapılmalıdır?
İşveren İşçiye Mobbing Uygularsa Ne Yapılmalıdır?
Kısa Cevap: Mobbinge uğrayan işçi; olayları tarih ve içerikleriyle not almalı, mümkünse yazılı delil (e-posta, mesaj, tutanak) toplamalı, işyerindeki insan kaynakları birimine veya üst yönetime yazılı şikâyette bulunmalıdır. Mobbing devam ederse işçi, iş sözleşmesini İş Kanunu m. 24 kapsamında haklı nedenle feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir; ayrıca Türk Borçlar Kanunu m. 417 uyarınca işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir.
Detaylı Açıklama
Mobbing Kavramı ve İşverenin Yükümlülüğü
Mobbing (işyerinde psikolojik taciz), bir işçinin sistematik, sürekli ve kasıtlı biçimde dışlanması, aşağılanması, görevlerinin anlamsız biçimde değiştirilmesi, iletişimin kesilmesi gibi davranışlarla kişilik haklarının ihlal edilmesidir. Türk Borçlar Kanunu m. 417, işvereni hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermekle, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla açıkça yükümlü kılar.
Delillerin Toplanması
Mobbing davalarında ispat genellikle zordur; bu nedenle işçinin yaşadığı her olayı tarih, yer, tanık ve içerikleriyle not alması, varsa e-posta, mesaj, ses kaydı gibi yazılı/dijital delilleri saklaması, iş arkadaşlarının tanıklığına başvurabileceği durumları belirlemesi büyük önem taşır. Doktor raporları (psikolojik rahatsızlık, stres, tükenmişlik sendromu tanıları) da mobbingin işçi üzerindeki etkisini göstermesi açısından değerli delillerdir.
İşyeri İçi Şikâyet ve İnsan Kaynaklarına Başvuru
İşçinin öncelikle işyerindeki insan kaynakları birimine, üst yönetime veya varsa iş sağlığı ve güvenliği kuruluna yazılı şikâyette bulunması önerilir. Bu başvuru, hem işverenin önlem alma yükümlülüğünü tetikler hem de ileride açılacak davada işverenin durumdan haberdar olduğunu ve önlem almadığını gösteren bir delil oluşturur.
Haklı Nedenle Fesih ve Tazminat Talepleri
Mobbing devam ediyor ve işveren gerekli önlemleri almıyorsa, işçi iş sözleşmesini İş Kanunu m. 24 kapsamında haklı nedenle derhal feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. Bunun yanında, TBK m. 417 ve m. 49 (haksız fiil) uyarınca işverene karşı kişilik haklarının ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; bu dava iş sözleşmesi sona ermeden de açılabilir.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Borçlar Kanunu Madde 417: "İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür... İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir."
Bu madde, mobbing mağduru işçinin tazminat taleplerinin en temel hukuki dayanağını oluşturur.
Dayanak Mevzuat
- Türk Borçlar Kanunu m. 417 (İşçinin kişiliğinin korunması)
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 24 (Haklı nedenle fesih hakkı)
- Türk Borçlar Kanunu m. 49, 56 (Haksız fiil ve manevi tazminat)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.