← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İş Hukuku

İşveren İşçinin Savunmasını Almadan İşten Çıkarabilir mi?

İş Hukuku

İşveren İşçinin Savunmasını Almadan İşten Çıkarabilir mi?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesine göre belirsiz süreli iş sözleşmesi, işçinin davranışı veya verimiyle ilgili bir nedenle feshedilecekse, işçiye önce hakkındaki iddialara karşı savunma fırsatı verilmesi zorunludur. Savunma alınmadan yapılan fesih, işe iade davasında tek başına geçersizlik nedeni oluşturabilir; ancak işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışına dayanan derhal fesihlerde savunma alma zorunluluğu bulunmaz.

Detaylı Açıklama

Savunma Alma Zorunluluğunun Kapsamı

İş Kanunu'nun 19. maddesi, iş güvencesi kapsamındaki işçinin davranışı veya verimiyle ilgili bir nedenle (örneğin talimatlara uymama, iş arkadaşlarıyla sürekli anlaşmazlık, performans yetersizliği gibi) feshedilmesinden önce, işçinin kendisine yöneltilen iddialara karşı savunmasının alınmasını zorunlu kılar. Bu kural, işçinin kendini savunma hakkını güvence altına alan temel bir usul güvencesidir ve sadece iş güvencesi kapsamındaki (otuz ve üzeri işçi çalıştıran işyerinde, altı aylık kıdemi bulunan, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan) işçiler için uygulanır.

Savunma Almanın Usulü

İşveren, işçiye hangi iddialarla karşı karşıya olduğunu somut ve anlaşılır biçimde bildirmeli, savunmasını yapması için makul bir süre tanımalıdır. Savunma talebi, uygulamada yazılı olarak (tutanak veya ihtarname ile) yapılır ve işçinin cevabı da yazılı alınır; işçinin savunma vermeyi reddetmesi hâlinde bu durum tutanakla belgelenir ve işveren feshe devam edebilir. Savunma süresi kanunda açıkça belirtilmemiş olsa da Yargıtay, işçiye gerçek anlamda kendini ifade edebileceği, makul bir süre (genellikle en az birkaç gün) tanınmasını aramaktadır.

Savunma Alma Zorunluluğunun İstisnaları

Savunma alma zorunluluğu, işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışları nedeniyle işverene haklı nedenle derhal fesih imkânı tanıyan hâllerde (İş Kanunu m. 25/II'de sayılan hırsızlık, sadakatsizlik, işyerinde şiddet gibi durumlar) uygulanmaz; çünkü bu fesihler disiplin cezası niteliğinde olmayıp, güven ilişkisinin tamamen ortadan kalktığı hâllerdir. Buna karşılık davranış veya verim yetersizliği temelli geçerli nedenle fesihlerde savunma alınması şarttır; devamsızlık gibi bazı sınır durumlarda ise Yargıtay'ın işçinin mazeretini araştırma yükümlülüğüne vurgu yapan kararları bulunmaktadır.

Savunma Alınmamasının Hukuki Sonucu

Savunma alınmadan yapılan, davranış veya verime dayalı bir fesih, işe iade davasında işverenin fesih usulüne uymadığı gerekçesiyle geçersiz sayılır; bu durumda mahkeme, fesih nedeninin maddi olarak haklı olup olmadığına bakmaksızın, sadece usul eksikliği nedeniyle feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar verebilir. Bu nedenle işverenlerin, geçerli neden bulunsa dahi savunma alma prosedürünü eksiksiz uygulaması, olası bir işe iade davasında önemli bir risk unsurunu ortadan kaldırır.

Savunmanın İçeriği ve İspat Yükü

İşveren, savunma istem yazısında iddia edilen olayı, tarihini ve dayanağını somut olarak belirtmeli; genel ve belirsiz ifadelerle ("verimsizlik", "uyumsuzluk" gibi) savunma istenmesi yeterli kabul edilmemektedir. Uyuşmazlık hâlinde, savunmanın usulüne uygun istenip istenmediğini ispat yükü işverene aittir; işveren bu usulü ispatlayamazsa fesih, işçinin lehine geçersiz sayılma riskiyle karşı karşıya kalır.

Savunma İstemi ile Fesih Arasındaki Süre

Kanun, savunma istenmesi ile fesih bildiriminin yapılması arasında geçmesi gereken asgari bir süre öngörmemiştir; ancak Yargıtay, işçiye gerçek anlamda savunma hazırlayabileceği makul bir süre tanınması gerektiğini, aynı gün savunma istenip aynı gün fesih yapılmasının -özellikle karmaşık iddialarda- savunma hakkının kâğıt üzerinde bırakılması anlamına gelebileceğini kabul etmektedir. Diğer yandan İş Kanunu m. 26 uyarınca, işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanabilmesi için olayı öğrendiği tarihten itibaren altı iş günü ve her hâlde olayın gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde bu hakkını kullanması gerekir; davranış veya verime dayalı geçerli nedenle fesihlerde bu süre sınırı doğrudan uygulanmasa da, işverenin iddia ettiği olaydan uzun süre sonra fesih yapması, iddianın gerçekliği konusunda şüphe yaratabilir.

Savunma Hakkının İşçi Temsilcisi veya Sendika Huzurunda Kullanılması

İşçinin, savunmasını bir işçi temsilcisi veya avukatı eşliğinde yapma hakkı bulunup bulunmadığı kanunda açıkça düzenlenmemiştir; ancak işyerinde sendika varsa ve işçi sendika üyesiyse, toplu iş sözleşmesi hükümleri gereği savunmanın sendika temsilcisi huzurunda alınması öngörülebilir. Bu tür bir usul toplu iş sözleşmesinde veya işyeri uygulamasında yer alıyorsa, işverenin bu usule uymadan tek başına savunma alması da fesih usulüne aykırılık oluşturabilir. İşçinin savunmasını yazılı olarak sunma talebi de kabul edilmeli, işveren sözlü savunmayı yeterli görüp yazılı savunma talebini reddedemez.

Savunma Alınmadan Yapılan Feshe Karşı İşçinin İzleyeceği Yol

Savunması alınmadan işten çıkarılan ve iş güvencesi kapsamında olan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade talebinde bulunmalıdır; dava dilekçesinde veya arabuluculuk başvurusunda savunma alınmadığı hususunun açıkça ve somut biçimde (hangi tarihte, nasıl bir savunma talebi geldiğinin ya da hiç gelmediğinin) belirtilmesi, ispat sürecini kolaylaştırır. İşveren, savunma alındığını ispatlayamazsa, mahkeme feshin nedenini tartışmaya gerek görmeden yalnızca bu usul eksikliğinden dolayı feshi geçersiz sayabilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

4857 sayılı İş Kanunu Madde 19/2: "Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır."

Dayanak Mevzuat

  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 19 (Sözleşmenin feshinde usul)
  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 18 (Fesih için geçerli sebep)
  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II (İşverenin haklı nedenle derhal feshi)
  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 21 (Geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.