← Tüm Makaleler

İstihkak Davası Nedir?

İcra & İflas Hukuku

İstihkak Davası Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Haczedilen bir mal, borçlunun zilyetliğinde olmasına rağmen gerçekte başka bir kişiye aitse, bu üçüncü kişi istihkak iddiasında bulunabilir. İcra müdürlüğü istihkak iddiasını alacaklıya bildirir; alacaklı buna itiraz ederse uyuşmazlık icra mahkemesinde istihkak davası ile çözülür. Mahkeme, malın kime ait olduğunu delillerle (fatura, sözleşme, tanık vb.) değerlendirerek karar verir.

Detaylı Açıklama

İstihkak İddiasının İleri Sürülmesi

Haciz sırasında veya haczin yapılmasından sonra, haczedilen malın borçluya ait olmadığını iddia eden üçüncü kişi (veya bazı hallerde borçlunun kendisi), icra müdürlüğüne istihkak iddiasında bulunabilir. Bu iddia, haciz tutanağına yazdırılabileceği gibi haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde ayrıca icra dairesine bildirilebilir.

İcra Müdürlüğünün İşlemi

İcra müdürlüğü, istihkak iddiasını alacaklıya tebliğ eder. Alacaklı, üç gün içinde bu iddiaya itiraz etmezse, istihkak iddiası kabul edilmiş sayılır ve haczedilen mal üzerindeki haciz kalkar. Alacaklı itiraz ederse, uyuşmazlık icra mahkemesi önüne istihkak davası şeklinde taşınır.

İspat Yükünün Dağılımı

İstihkak davasında ispat yükü, malın kimin zilyetliğinde bulunduğuna göre değişir. Mal, haciz anında borçlunun elinde (zilyetliğinde) ise, mülkiyetin üçüncü kişiye ait olduğunu ispat yükü üçüncü kişiye aittir. Mal üçüncü kişinin elindeyse, bu kez malın borçluya ait olduğunu ispat yükü alacaklıya geçer. Bu kural, uygulamada istihkak davalarının sonucunu belirleyen en önemli faktördür.

Sık Görülen İstihkak İddiaları

Uygulamada en çok karşılaşılan istihkak iddiaları; borçlu ile aynı evde yaşayan eş, çocuk veya diğer akrabalara ait eşyaların haczedilmesi, iş yerinde bulunan ancak üçüncü bir kişiye kiralanmış makine ve ekipmanların haczedilmesi, leasing (finansal kiralama) yoluyla edinilmiş ve mülkiyeti henüz leasing şirketinde olan araç ve makinelerin haczedilmesi gibi durumlardır.

Mahkeme Kararının Sonuçları

Mahkeme, istihkak iddiasını haklı bulursa haczedilen malın haczinin kaldırılmasına karar verir. İddia haksız bulunursa, haciz devam eder ve mal satışa çıkarılabilir. Kötü niyetli istihkak iddiasında bulunduğu anlaşılan taraf, karşı tarafın zararını tazmin etmekle sorumlu tutulabilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

İcra ve İflas Kanunu Madde 96: "Borçlunun elinde veya üçüncü şahısta haczedilen bir malın borçluya veya üçüncü şahsa ait olduğu hakkında istihkak iddiasında bulunulursa icra memuru, bu iddiayı derhal alacaklıya ve varsa borçluya bildirir."

Bu hüküm, istihkak iddiasının icra sürecine nasıl dahil edileceğini ve tarafların bu iddiaya nasıl itiraz edebileceğini düzenlemektedir.

Dayanak Mevzuat

  • İcra ve İflas Kanunu m. 96-99 (İstihkak iddiası ve davası)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 97/a (İspat yükünün zilyetliğe göre dağılımı)
  • Türk Medeni Kanunu m. 6 (Genel ispat yükü kuralı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.