Holding Şirket Yapısı Nasıl Kurulur?
Holding Şirket Yapısı Nasıl Kurulur?
Kısa Cevap: Türk hukukunda 'holding' ayrı bir şirket türü değil, iştirak amacıyla kurulan ve esas sözleşmesinde amacı başka şirketlere katılmak, onları finanse etmek ve yönetmek olarak belirlenen bir anonim (bazen limited) şirkettir. Kuruluş, Ticaret Bakanlığı'nın izin verdiği örnek esas sözleşmelerden biri kullanılarak veya özel olarak hazırlanan bir esas sözleşmeyle, diğer anonim şirket kuruluş usulüne tabi olarak gerçekleştirilir; unvanında 'Holding' ibaresinin kullanılması için esas sözleşmedeki amacın buna uygun olması şarttır.
Detaylı Açıklama
Holding Kavramının Hukuki Niteliği
Türk Ticaret Kanunu'nda "holding" başlı başına bağımsız bir şirket türü olarak düzenlenmemiştir; holding, iştirak amaçlı kurulan bir anonim şirketin işlevsel bir adıdır. Bir anonim şirketin unvanında "Holding" ibaresini kullanabilmesi için, esas sözleşmesindeki işletme konusunun başka şirketlere iştirak etmek, bunları finanse etmek, yönetmek ve denetlemek olması ve esas sermayesinin tamamının ödenmiş olması gerekir; bu husus Ticaret Sicili Yönetmeliği ve ilgili tebliğlerle düzenlenmiştir.
Holding Kurma Amacı ve Fonksiyonu
Holding yapıları genellikle; aile şirketlerinde kurumsallaşmayı sağlamak, farklı sektörlerdeki iştirakleri tek bir çatı altında yönetmek, vergi ve finansman avantajlarından yararlanmak, marka ve know-how'ı merkezi olarak korumak, iştirakler arası kaynak aktarımını ve risk yönetimini kolaylaştırmak amacıyla kurulur. Holding şirket bizzat üretim veya ticaret faaliyeti yürütmez; esas faaliyeti iştirak paylarını elinde tutmak ve bu şirketlerin yönetimine, finansmanına katkı sağlamaktır.
Kuruluş Usulü
Holding şirketin kuruluşu, anonim şirket kuruluşuna ilişkin genel usule tabidir: en az bir kurucu pay sahibi, esas sözleşmenin MERSİS üzerinden hazırlanması, asgari sermayenin (anonim şirketler için TTK m. 332 uyarınca en az 250.000 TL, kayıtlı sermaye sistemini seçen halka açık olmayan şirketlerde en az 500.000 TL) taahhüt edilmesi, sermayenin dörtte birinin tescilden önce, kalanının 24 ay içinde ödenmesi, ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilmesi adımlarını içerir. Esas sözleşmenin işletme konusu bölümünde, "başka şirketlere iştirak etmek, bu şirketlerin yönetim ve denetimine katılmak, onlara finansman sağlamak" gibi holding amacını açıkça yansıtan ifadeler yer almalıdır.
Unvanda "Holding" İbaresinin Kullanım Şartları
Ticaret Bakanlığı uygulamasına göre, "Holding" ibaresinin unvanda kullanılabilmesi için şirketin anonim şirket olması, esas sözleşmesinde amacın yukarıda belirtilen iştirak faaliyetine yönelik olması ve kuruluş ya da unvan değişikliği sırasında bu amacın somut biçimde ifade edilmesi gerekir; ayrıca sermayenin tamamının nakden taahhüt edilip ödenmesi şartı da uygulamada aranmaktadır. Bu şartları taşımayan bir şirket, faaliyet alanı başka şirketlere iştirak etmek olsa da unvanında "Holding" ibaresini kullanamaz.
Holding ile İştirakleri Arasındaki İlişki
Holding, iştirak ettiği şirketlerin sermayesinin veya oy haklarının çoğunluğuna sahip olduğunda, bu şirketler açısından TTK m. 195 vd. anlamında "hâkim şirket" sıfatını kazanır ve şirketler topluluğu hükümlerine (hâkimiyetin hukuka uygun kullanılması, denkleştirme, bağlılık raporu hazırlama yükümlülüğü) tabi olur. Bu nedenle holding yapılarının kurulmasında, sadece kuruluş usulü değil, iştirak ilişkilerinin doğuracağı şirketler topluluğu sorumluluğu da dikkate alınmalıdır.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Ticaret Kanunu m. 332/1 (özet): "Esas sermaye en az 250.000 Türk Lirası, kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi en az 500.000 Türk Lirasıdır."
Holding şirketler de birer anonim şirket olduklarından bu asgari sermaye şartına tabidir; Cumhurbaşkanı bu tutarları artırmaya veya onda birine kadar indirmeye yetkilidir.
Dayanak Mevzuat
- Türk Ticaret Kanunu m. 332 (Anonim şirket asgari sermayesi)
- Türk Ticaret Kanunu m. 195 (Şirketler topluluğu ve hâkim şirket)
- Ticaret Sicili Yönetmeliği (Unvanda 'Holding' ibaresinin kullanım şartları)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.