← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Tazminat Hukuku

Haksız Fiil Nedeniyle Tazminat Nasıl Alınır?

Tazminat Hukuku

Haksız Fiil Nedeniyle Tazminat Nasıl Alınır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Haksız fiil, bir kimsenin kusurlu ve hukuka aykırı bir eylemiyle başka birine zarar vermesidir. Tazminat talep edebilmek için zarar görenin; hukuka aykırı bir fiilin varlığını, failin kusurunu (kusursuz sorumluluk hâlleri hariç), doğan zararı ve fiil ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispatlaması gerekir. Bu unsurlar sağlandığında zarar gören, haksız fiili işleyene karşı maddi ve/veya manevi tazminat davası açabilir.

Detaylı Açıklama

Haksız Fiilin Tanımı ve Unsurları

Haksız fiil, Türk Borçlar Kanunu'na göre kusurlu ve hukuka aykırı bir eylemle başkasına zarar verilmesi hâlidir. Haksız fiil sorumluluğunun doğması için dört temel unsurun birlikte bulunması gerekir: Birincisi, ortada hukuka aykırı bir fiil (eylem veya kaçınma şeklinde bir davranış) bulunmalıdır. İkincisi, bu fiil nedeniyle bir zarar doğmuş olmalıdır; zarar maddi veya manevi nitelikte olabilir. Üçüncüsü, fiil ile zarar arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır; yani zarar, o fiilin normal ve beklenen bir sonucu olmalıdır. Dördüncüsü ise -kusur sorumluluğu söz konusu olduğunda- failin kastlı veya ihmalli (taksirli) bir davranışının bulunması gerekir.

Hukuka aykırılık, bir davranışın yazılı bir kanun hükmünü ihlal etmesi şeklinde ortaya çıkabileceği gibi, genel olarak başkasının kişilik haklarını, malvarlığını veya diğer korunan menfaatlerini ihlal etmesi şeklinde de olabilir. Hukuka aykırılığı ortadan kaldıran bazı hâller vardır: zarar görenin rızası, daha üstün bir kamusal veya özel yararın varlığı, meşru savunma, zorunluluk hâli ve kanunun verdiği bir yetkinin kullanılması bu kapsamdadır.

Kusur Sorumluluğu ile Kusursuz Sorumluluk Arasındaki Fark

Haksız fiil sorumluluğunun temel kuralı kusur sorumluluğudur; yani zarar görenin, failin kastlı veya ihmalli davrandığını ispatlaması gerekir. Ancak kanun, bazı özel durumlarda failin kusuru ispatlanmasa bile sorumlu tutulmasını öngörmüştür. Bunlara "kusursuz sorumluluk hâlleri" denir ve adam çalıştıranın sorumluluğu, hayvan bulunduranın sorumluluğu, yapı malikinin sorumluluğu, motorlu araç işletenin sorumluluğu ve tehlike arz eden faaliyetlerde bulunanın sorumluluğu bu kapsamda sayılabilir. Bu hâllerde zarar gören, sadece zararı ve fiil ile zarar arasındaki bağlantıyı ispatlamakla yükümlüdür; sorumlu taraf ise kendisinin gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulmaya çalışabilir.

Tazminat Talebinin Kapsamı

Haksız fiil nedeniyle uğranılan zarar maddi veya manevi nitelikte olabilir. Maddi zarar kapsamında tedavi giderleri, kazanç kaybı, eşyanın onarım veya değer kaybı, destekten yoksun kalma gibi kalemler talep edilebilir. Bedensel bütünlüğün zedelenmesi veya ölüm hâlinde ayrıca manevi tazminat da talep edilebilir. Zarar görenin kendi kusuru da varsa (örneğin trafik kazasında kendisinin de kurallara aykırı davranması), hâkim bu kusur oranını dikkate alarak tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.

İspat Yükü ve Delil Toplama

Haksız fiil davalarında ispat yükü kural olarak zarar görene aittir. Zarar gören; olayın nasıl gerçekleştiğini (tanık beyanı, kamera kaydı, kolluk tutanağı, bilirkişi raporu gibi delillerle), zararın miktarını (fatura, banka kaydı, bilirkişi hesaplaması) ve varsa failin kusurunu ispatlamalıdır. Kusursuz sorumluluk hâllerinde ise ispat yükü kısmen tersine döner; sorumlu taraf, kendi kusursuzluğunu veya zararın meydana gelmesini önlemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat etmek zorundadır.

Dava Süreci ve Zamanaşımı

Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ancak fiil, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir suç niteliğindeyse, bu daha uzun ceza zamanaşımı süresi tazminat talebi için de uygulanır. Dava, haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 49: "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 49 (Haksız fiilden doğan sorumluluk)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 50 (Birden çok kişinin sorumluluğu)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 52 (Zarar görenin kusuru)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 72 (Haksız fiilde zamanaşımı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.