← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Gayrimenkul Hukuku

Geçit Hakkı Davası Nasıl Açılır?

Gayrimenkul Hukuku

Geçit Hakkı Davası Nasıl Açılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Zorunlu geçit hakkı, taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malikin, komşu taşınmaz maliklerinden tam bir bedel ödeyerek geçit hakkı tanınmasını isteyebildiği, Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesinde düzenlenen bir müessesedir. Dava, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde açılır; mahkeme, geçidin nereden geçirileceğine ve bedelinin ne olacağına, her iki tarafın menfaatini dengeleyerek karar verir.

Detaylı Açıklama

Zorunlu Geçit Hakkının Amacı ve Hukuki Temeli

Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi, taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli bir geçidi bulunmayan malike, komşularından tam bir bedel karşılığında geçit hakkı tanınmasını isteme hakkı verir. Bu düzenlemenin amacı, taşınmazların ekonomik olarak kullanılabilir olmasını sağlamaktır; genel yola bağlantısı olmayan bir taşınmaz, tarımsal, ticari veya meskûn amaçlı kullanım açısından büyük ölçüde değersizleşir. Kanun, bu durumu önlemek için malike, komşu taşınmaz üzerinde zorla bir geçiş hakkı kurdurma imkânı tanımıştır; ancak bu imkân, komşunun mülkiyet hakkına ciddi bir sınırlama getirdiğinden "tam bir bedel" ödenmesi şartına bağlanmıştır.

Geçit Hakkının Kurulma Şartları

Geçit hakkının kurulabilmesi için öncelikle taşınmazın gerçekten yeterli bir yol bağlantısından mahrum olması gerekir; mevcut bir yol varsa, bu yolun kullanılması zor veya masraflı olsa da kural olarak zorunlu geçit talep edilemez. Ayrıca talep edilen geçidin, iki tarafın menfaati gözetilerek en az zarar verecek şekilde belirlenmesi gerekir; kanun metninde de belirtildiği üzere geçit, "mülklerin ve onlara giden yolların evvelki hâllerine göre, bu yolun nereden geçmesi lazım geliyorsa, oranın malikine ve icabında bu yolun açılmasından en az zarar görecek kimseye karşı" kullanılır. Bu nedenle mahkeme, birden fazla komşu parsel arasından geçit için en uygun olanı belirlerken, hangi parselin bu geçişten en az etkileneceğini esas alır.

Dava Süreci ve Görevli-Yetkili Mahkeme

Geçit hakkı davası, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde açılır. Dava dilekçesinde, davacının taşınmazının genel yola bağlantısının bulunmadığı, mevcut durumda hangi komşu parsellerden geçiş yapılmasının en uygun olacağı ve talep edilen geçit hakkının niteliği (yaya geçidi, araç geçidi vb.) açıkça belirtilmelidir. Mahkeme, taşınmazda keşif yaparak fen bilirkişisi vasıtasıyla mevcut yol durumunu, komşu parsellerin konumunu ve olası geçit güzergâhlarını inceler; en uygun güzergâhı tespit ettikten sonra, bu geçit nedeniyle komşu taşınmaz malikinin uğrayacağı değer kaybını da bilirkişiye hesaplattırır.

Bedelin Belirlenmesi

Kanun, geçit hakkının "tam bir bedel" karşılığında tanınacağını öngörür. Bu bedel, geçit için kullanılacak arazi parçasının değerini, geçit nedeniyle komşu taşınmazın bölünmesinden veya kullanım kısıtlamasından kaynaklanan değer kaybını ve gerekiyorsa geçit yapımı için gerekli masrafları kapsar. Bedel, bilirkişi raporuna göre mahkeme tarafından belirlenir ve geçit hakkı tapuya tescil edilmeden önce davacı tarafından ödenmesi veya mahkeme veznesine depo edilmesi istenir.

Geçit Hakkının Tapuya Tescili

Mahkeme kararı kesinleştikten sonra, geçit hakkı bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil edilir. Tescil edilen geçit hakkı, hem o anki komşu taşınmaz malikine hem de taşınmazı ileride devralacak kişilere karşı ileri sürülebilir; çünkü ayni hak niteliği taşıyan bu hak, tapu kaydına bağlı olarak taşınmazı takip eder.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Medeni Kanunu Madde 747: "Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında bir geçit hakkı tanınmasını komşularından isteyebilir. Bu hak, ilk önce kendisinden bu geçidin istenmesi önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana karşı kullanılır."

Bu madde, geçit hakkının kurulmasında gözetilecek iki temel kriteri -önceki yol durumuna uygunluk ve en az zarar ilkesini- açıkça ortaya koymaktadır.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Medeni Kanunu m. 747 (Zorunlu geçit hakkı)
  • Türk Medeni Kanunu m. 748 (Geçit hakkının diğer komşuluk haklarıyla ilişkisi)
  • Tapu Sicili Tüzüğü (İrtifak haklarının tescili)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.