← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Boşanma Hukuku

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?

Boşanma Hukuku

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: TMK m. 166/1 uyarınca, evlilik birliği ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Bu genel sebep; şiddetli geçimsizlik, sadakatsiz davranışlar, ailelerin müdahalesi, ilgisizlik, kumar, alkol veya madde bağımlılığı gibi pek çok farklı olayı kapsayabilir. Davanın kabulü için sarsıntının ciddi ve kalıcı olduğunun, tarafların kusur durumuna göre de değerlendirilerek ispatlanması gerekir.

Detaylı Açıklama

Genel Boşanma Sebebinin İşlevi

Türk Medeni Kanunu, zina, hayata kast, suç işleme, terk gibi özel boşanma sebeplerinin yanında, bunların dışında kalan ancak evlilik birliğini sürdürülemez hâle getiren tüm durumları kapsayacak genel bir sebep olarak "evlilik birliğinin temelinden sarsılması"nı düzenlemiştir (TMK m. 166/1). Bu genel sebep, kanunun önceden tahmin edemediği, çok çeşitli biçimlerde ortaya çıkabilen uyumsuzluk hâllerini de boşanma kapsamına almayı amaçlar; bu nedenle uygulamada en sık dayanılan boşanma sebebidir.

Hangi Davranışlar Bu Kapsamda Değerlendirilir?

Sürekli kavga ve tartışma, ilgisizlik ve iletişimsizlik, ailelerin aşırı müdahalesi, kumar veya aşırı alkol/madde kullanımı, ekonomik veya psikolojik şiddet, cinsel uyumsuzluk, sadakatsiz ancak zina düzeyine ulaşmayan davranışlar gibi çok çeşitli olaylar bu genel sebep altında değerlendirilebilir. Önemli olan, bu olayların bireysel olarak değil, evlilik birliğinin bütünü üzerindeki etkisiyle birlikte değerlendirilmesidir; mahkeme tek bir olaya değil, olayların toplamına ve evlilik üzerindeki yıkıcı etkisine bakar.

Kusur Değerlendirmesinin Önemi

Bu genel sebebe dayanan davalarda mahkeme, hangi tarafın evlilik birliğinin sarsılmasına ne ölçüde kusurlu davranışlarla sebep olduğunu araştırır. Taraflardan biri, diğerinden daha az kusurlu veya kusursuzsa, boşanma kararı bu tarafın da davası üzerine verilebilir; ancak davayı açan tarafın kusuru daha ağırsa, diğer tarafın bu sebebe karşı itiraz etme hakkı (TMK m. 166/2) doğabilir. Bu itiraz hakkı, davalının da davayı istediği ve itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmadığı hâllerde mahkemece reddedilebilir.

Anlaşmalı Boşanma ile İlişkisi

Evlilik en az bir yıl sürmüş ve eşler ortak başvuruda bulunmuş ya da biri diğerinin davasını kabul etmişse, evlilik birliği otomatik olarak temelinden sarsılmış sayılır (TMK m. 166/3); bu, anlaşmalı boşanmanın da aynı genel madde içinde özel bir usul olarak düzenlenmesidir. Böylece hem çekişmeli hem anlaşmalı boşanma, aynı 166. madde çatısı altında ama farklı fıkralarla düzenlenmiş olur.

İlgili Mevzuat Maddesi

TMK Madde 166/1-2 – "Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir menfaat kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir."

Dayanak Mevzuat

  • Türk Medeni Kanunu m. 166 (Evlilik birliğinin temelinden sarsılması)
  • Türk Medeni Kanunu m. 184 (Boşanmada ispat ve yargılama usulü)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.