Elbirliği Mülkiyeti Nedir?
Elbirliği Mülkiyeti Nedir?
Kısa Cevap: Elbirliği mülkiyeti, Türk Medeni Kanunu m. 701-703'te düzenlenmiş olup en tipik örneği miras ortaklığıdır; miras bırakanın ölümüyle mirasçılar, miras bırakana ait taşınmazlar üzerinde belirli paylara ayrılmamış, ortak ve bölünmez bir hak elde ederler. Elbirliği mülkiyetinde paydaşlardan hiçbiri, tek başına kendi payı üzerinde tasarrufta bulunamaz; tüm ortakların birlikte hareket etmesi veya miras şirketine bir temsilci atanması gerekir.
Detaylı Açıklama
Elbirliği Mülkiyetinin Doğduğu Hâller
Elbirliği mülkiyeti, paylı mülkiyetten farklı olarak kanun veya kanunun öngördüğü sözleşmeler uyarınca kendiliğinden doğar; taraflar bu mülkiyet türünü seçerek oluşturamaz. En yaygın örneği, miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kendiliğinden doğan miras ortaklığıdır (TMK m. 640, 701). Bunun yanında adi ortaklık sözleşmesiyle oluşturulan ortaklık malları da elbirliği mülkiyetine tabidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların payları belirli ve ayrılmış değildir; her ortak, mülkiyetin bütününe ortaktır ve bu ortaklık, paylaşma yapılıncaya kadar sürer.
Elbirliği Mülkiyetinde Tasarruf Yetkisi
Paylı mülkiyette paydaş kendi payını özgürce satabilirken, elbirliği mülkiyetinde ortaklardan hiçbiri, tasfiye öncesinde kendi "payını" tek başına devredemez, çünkü hukuken belirlenmiş bireysel bir pay bulunmamaktadır. Ortak malın yönetimi ve ortaklar adına yapılacak işlemler için tüm ortakların oybirliğiyle hareket etmesi veya miras şirketine (terekeye) bir temsilci atanması gerekir. Bir ortağın, diğerlerinin onayı olmadan tek başına ortak maldan yararlanmasına engel olunması hâlinde, diğer ortaklar aleyhine elatmanın önlenmesi veya ecrimisil davası açabilir.
Elbirliği Mülkiyetinin Sona Ermesi
Elbirliği mülkiyeti, ortaklar arasında yapılacak bir paylaşma sözleşmesiyle veya mahkeme kararıyla sona erdirilebilir. Miras ortaklığında mirasçılar, miras bırakanın terekesini kendi aralarında anlaşarak paylaşabilir; anlaşma sağlanamazsa mirasçılardan her biri, Sulh Hukuk Mahkemesi'nden miras ortaklığının (terekenin) paylaştırılmasını isteyebilir. Uygulamada mirasçılar genellikle paylaşma öncesinde taşınmazı önce paylı mülkiyete çevirmekte, ardından paylı mülkiyet hükümlerine göre ortaklığın giderilmesi davası açılabilmektedir; ya da doğrudan elbirliği mülkiyetinin paylaştırılması talep edilebilir.
Elbirliği Mülkiyetinde Dava Açma Yetkisi
Elbirliği mülkiyetine konu bir taşınmaza yönelik üçüncü kişilerin haksız müdahalesi söz konusu olduğunda, ortaklardan her biri -tüm ortakların menfaatine olacak şekilde- tek başına dava açabilir; çünkü bu durum ortak malın korunmasına yöneliktir ve diğer ortakların zararına değildir. Ancak ortak malın devri, bölünmesi veya üzerinde ayni hak tesisi gibi tasarruf işlemlerinde tüm ortakların birlikte hareket etmesi zorunludur.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Medeni Kanunu Madde 701: "Kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları yoktur; her ortağın hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır."
Bu madde, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyetten en temel farkını -payların belirlenmemiş olmasını- açıkça ortaya koymaktadır.
Dayanak Mevzuat
- Türk Medeni Kanunu m. 701-703 (Elbirliği mülkiyeti)
- Türk Medeni Kanunu m. 640 (Miras ortaklığı)
- Türk Borçlar Kanunu m. 620-645 (Adi ortaklık)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.