← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İdare Hukuku

Devlet Memurluğundan Çıkarma Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

İdare Hukuku

Devlet Memurluğundan Çıkarma Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Devlet memurluğundan çıkarma, 657 sayılı Kanun'un en ağır disiplin cezası olup yüksek disiplin kurulu tarafından verilir. Diğer disiplin cezalarının aksine bu ceza için idari itiraz mercii bulunmadığından, ilgili memur kararın kendisine tebliğinden itibaren altmış gün içinde doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açmalı ve gerekirse yürütmenin durdurulmasını talep etmelidir; soruşturma usulündeki eksiklikler ve tekerrür hükümlerinin hatalı uygulanması bu davalarda en sık görülen iptal nedenleridir.

Detaylı Açıklama

Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasının Niteliği

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinde düzenlenen devlet memurluğundan çıkarma cezası, memurun bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılmasıdır ve kanunda öngörülen en ağır disiplin yaptırımıdır. Bu ceza, diğer disiplin cezalarından farklı olarak disiplin amirleri veya il disiplin kurulları tarafından değil, doğrudan yüksek disiplin kurulu tarafından verilir.

İdari İtiraz Mercii Bulunmaması

657 sayılı Kanun'un 135. maddesi, uyarma, kınama, aylıktan kesme cezalarına disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebileceğini düzenlemiştir; ancak devlet memurluğundan çıkarma cezası zaten yüksek disiplin kurulunca verildiğinden, bu ceza için ayrı bir idari itiraz mercii öngörülmemiştir. Bu nedenle memurluktan çıkarma kararına karşı tek hukuki yol, idare mahkemesinde doğrudan iptal davası açmaktır.

Dava Sürecinde Öne Çıkan Hukuka Aykırılık İddiaları

Devlet memurluğundan çıkarma davalarında en sık ileri sürülen ve kabul gören iptal nedenleri arasında; soruşturmanın usulüne uygun yürütülmemiş olması, savunma hakkının tam olarak kullandırılmaması (soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme, sözlü veya yazılı savunma yapma haklarının hatırlatılmaması), disiplin kurulunun zamanında veya yetkili kişilerce toplanmaması ve en önemlisi tekerrür hükümlerinin hatalı uygulanması yer alır. Tekerrür, aynı nitelikte bir disiplin suçunun belirli bir süre içinde tekrar işlenmesi durumunda bir üst cezanın uygulanmasını ifade eder; ancak tekerrüre esas alınan ilk cezanın "alt ceza" (daha hafif bir ceza uygulanması) iradesiyle verilmiş olup olmadığı, ikinci fiilin gerçekten aynı disiplin suçu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği titizlikle incelenmesi gereken konulardır.

Yürütmenin Durdurulması Talebinin Önemi

Memurluktan çıkarma, kişinin mesleki hayatını ve gelir kaynağını doğrudan etkileyen, telafisi güç sonuçlar doğuran bir işlemdir. Bu nedenle dava açılırken yürütmenin durdurulması talebinin de gerekçeli olarak ileri sürülmesi büyük önem taşır; mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğuna ve uygulanması halinde telafisi güç zarar doğacağına ikna olursa, dava sonuçlanıncaya kadar memurun görevine devam etmesini sağlayacak bir tedbir kararı verebilir.

Danıştay Uygulamasından Bir Örnek

Danıştay 12. Dairesi'nin 2018/2518 Esas, 2023/1328 Karar sayılı kararında, bir öğretmene amirine hakaret ve tehdit fiilinden dolayı tekerrür hükümleri uygulanarak devlet memurluğundan çıkarma cezası verildiği bir olay incelenmiştir. Olayda, tekerrüre esas alınan ilk disiplin cezasının aslında kademe ilerlemesinin durdurulması cezası önerisiyle başladığı, ancak disiplin kurulunun bu teklifi reddetmesi üzerine atamaya yetkili amirin kendi yetkisiyle daha hafif bir ceza olan aylıktan kesme cezası verdiği tespit edilmiştir. Danıştay, bu şekilde "alt ceza iradesi" taşımadan doğrudan tesis edilen ilk cezanın, sonraki fiil için tekerrüre esas alınamayacağına karar vermiş; tekerrür hükmü oluşmadığından devlet memurluğundan çıkarma cezasının hukuka aykırı olduğunu belirterek işlemin iptaline ilişkin kararı onamıştır. Bu karar, tekerrür hükümlerinin uygulanmasında hangi cezaların "esas alınabilir" nitelikte olduğunun titizlikle incelenmesi gerektiğini somut biçimde göstermektedir.

İlgili Mevzuat Maddesi

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 125/E (ilgili bent, somut fiile göre değişmekle birlikte genel çerçeve): "Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır."

Bu düzenleme, memurluktan çıkarma cezasının kalıcı ve ağır sonuçlarını açıkça ortaya koymakta, bu nedenle hem soruşturma usulünün hem de tekerrür ve ceza belirleme sürecinin eksiksiz uygulanmasının önemini göstermektedir.

Dayanak Mevzuat

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 125/E (Devlet memurluğundan çıkarma cezası)
  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 126 (Disiplin kurullarının yetkisi ve tekerrür)
  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 129-130 (Soruşturma usulü ve savunma hakkı)
  • İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27 (Yürütmenin durdurulması)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.