← Tüm Makaleler

Çocuğun Görüşü Velayet Kararında Etkili midir?

Aile & Velayet Hukuku

Çocuğun Görüşü Velayet Kararında Etkili midir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Çocuğun görüşü, velayet kararında dikkate alınması gereken önemli bir unsurdur ancak mahkeme için bağlayıcı değildir. Mahkeme, çocuğun beyanını; yaşını, olgunluk düzeyini, beyanının bir baskı veya yönlendirme sonucu olup olmadığını ve dosyadaki diğer delilleri birlikte değerlendirerek nihai kararını verir. Çocuğun sadece 'kiminle kalmak istediğini' söylemesi, mahkemenin aksi yönde karar vermesini engellemez.

Detaylı Açıklama

Çocuğun Görüşünün Hukuki Değeri

Türk Medeni Kanunu'nun 339. maddesi ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 12. maddesi, ayırt etme gücüne sahip çocuğun kendisini ilgilendiren konularda görüşünü ifade etme hakkını güvence altına alır. Ancak bu hak, çocuğun beyanının mahkemeyi bağlayan kesin bir karar niteliği taşıdığı anlamına gelmez; çocuğun görüşü, mahkemenin değerlendirmesi gereken deliller arasında yer alan önemli bir unsurdur.

Mahkemenin Bağlı Olmaması

Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, çocuğun "anne veya babasıyla kalmak istediğini" beyan etmesi, tek başına velayet kararını belirlemez. Mahkeme, bu beyanı; çocuğun yaşı, beyanının arkasındaki gerçek nedenler, beyanın bir ebeveyn tarafından yönlendirilip yönlendirilmediği ve dosyadaki diğer somut deliller (sosyal inceleme raporu, tarafların ekonomik ve sosyal durumu) ile birlikte değerlendirir.

Yönlendirme Riski ve Uzman Değerlendirmesi

Çocuklar, boşanma sürecinde yaşadıkları duygusal karmaşa nedeniyle bazen kendisiyle daha az zaman geçiren veya maddi olanak sunan ebeveynin etkisi altında beyanda bulunabilir. Bu riski en aza indirmek amacıyla çocuğun görüşü, doğrudan hâkim tarafından değil, uzman pedagog veya psikolog aracılığıyla alınır ve bu uzmanlar, beyanın samimiyetini ve arkasındaki gerçek saikleri de değerlendirerek raporlarına yansıtır.

Çocuğun Yaşının Beyanın Ağırlığına Etkisi

Çocuğun yaşı büyüdükçe (örneğin ergenlik döneminde), beyanının mahkeme kararındaki ağırlığı da artma eğilimindedir; çünkü büyük yaştaki çocukların kendi tercihlerini daha bilinçli ve istikrarlı şekilde ifade edebildiği kabul edilir. Küçük yaştaki çocuklarda ise beyan, destekleyici bir unsur olarak değerlendirilir ve tek başına belirleyici kabul edilmez.

Çocuğun Üstün Yararı İlkesinin Önceliği

Sonuç olarak, çocuğun görüşü velayet kararında önemli bir girdi olmakla birlikte, mahkeme her zaman "çocuğun üstün yararı" ilkesini esas alır. Çocuğun beyanı ile onun gerçek menfaati çatıştığında (örneğin çocuğun, kendisine daha az sınır koyan veya daha fazla özgürlük tanıyan ebeveyni tercih etmesi gibi durumlarda), mahkeme çocuğun gerçek menfaatini öne çıkaran bir karar verebilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme Madde 12/1 – "Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini ilgilendiren her konuda görüşlerini özgürce ifade etme hakkını bu görüşlere çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özen gösterilmek üzere tanırlar."

Bu düzenleme, çocuğun görüşünün alınmasının bir hak olduğunu, ancak bu görüşe verilecek ağırlığın çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine göre değişebileceğini açıkça ortaya koymaktadır.

Dayanak Mevzuat

  • Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 12 (Çocuğun görüşünün alınması)
  • Türk Medeni Kanunu m. 339 (Velayetin kapsamı)
  • Türk Medeni Kanunu m. 16 (Ayırt etme gücüne sahip küçüklerin hakları)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.