← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Tazminat Hukuku

Bina Çökmesi Nedeniyle Tazminat Kimden İstenir?

Tazminat Hukuku

Bina Çökmesi Nedeniyle Tazminat Kimden İstenir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Türk Borçlar Kanunu m. 69, bina ve diğer yapı eserlerinin malikini, yapımındaki bozukluk veya bakımındaki eksiklikten doğan zararlardan kusursuz olarak sorumlu tutmaktadır. Bu sorumluluk, kurtuluş kanıtı getirilemeyen ağırlaştırılmış bir kusursuz sorumluluk hâli olarak kabul edilir; malik ancak zarar ile yapı arasındaki nedensellik bağını kesen mücbir sebep, zarar görenin tam kusuru veya üçüncü kişinin ağır kusuru gibi sebeplerin varlığını ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir.

Detaylı Açıklama

Yapı Malikinin Kusursuz Sorumluluğunun Kapsamı

Bir bina veya duvar, istinat duvarı, köprü, baraj gibi insan eliyle inşa edilmiş diğer yapı eserlerinin çökmesi, parçalarının düşmesi veya başka şekilde zarar vermesi hâlinde, Türk Borçlar Kanunu m. 69 devreye girer. Bu maddeye göre bina veya yapı eserinin maliki, yapımındaki bozukluklardan (projelendirme veya inşaat hatası, kalitesiz malzeme kullanımı) veya bakımındaki eksikliklerden (periyodik bakımın yapılmaması, hasarlı kısımların onarılmaması) doğan zararı, bir kusuru olup olmadığına bakılmaksızın gidermekle yükümlüdür. Öğretide bu sorumluluk, malike kurtuluş kanıtı sunma imkânı tanınmaması nedeniyle "ağırlaştırılmış kusursuz sorumluluk" olarak nitelendirilir.

Sorumluluktan Kurtulma Yolları

Malik, ancak zarar ile yapıdaki bozukluk veya bakım eksikliği arasındaki uygun nedensellik bağını kesen üç sebepten birini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir: mücbir sebep (deprem büyüklüğünün ve etkisinin bina için öngörülemez ve karşı konulamaz nitelikte olması gibi), zarar görenin tam kusuru (örneğin kişinin yıkılacağı önceden duyurulmuş ve tahliye edilmiş bir binaya kendi isteğiyle girmesi) veya üçüncü kişinin ağır kusuru (binanın temelini kazarak zayıflatan bir üçüncü kişinin fiili gibi). Bu sebepler dışında, malikin kendisinin kusursuz olduğunu, gerekli özeni gösterdiğini veya bakım yaptırdığını ispat etmesi, sorumluluktan kurtulması için yeterli değildir.

Kiracı, Yönetici veya İntifa Hakkı Sahibinin Durumu

TBK m. 69'un ikinci fıkrasına göre, binada intifa veya oturma hakkı sahibi olanlar da, binanın bakımındaki eksikliklerden doğan zararlardan malikle birlikte müteselsilen sorumludur. Apartman ve sitelerde bina ortak alanlarının (istinat duvarı, çatı, merdiven, otopark) bakımından kat mülkiyeti yönetimi veya site yönetimi sorumlu olduğundan, bu tür ortak alanlarda meydana gelen çökme veya düşme olaylarında dava site/apartman yönetimine karşı açılır; yönetim, bu tutarı daha sonra kat maliklerinden aidat olarak tahsil edebilir.

Deprem Sonrası Bina Çökmelerinde Durum

Depremde çöken binalarla ilgili açılan tazminat davalarında mahkemeler, depremin kendisinin mücbir sebep olup olmadığını, yani depremin büyüklüğü ve etkisinin o bölge ve bina için önceden öngörülüp önlenebilecek nitelikte olup olmadığını ayrıca değerlendirir. Binanın imar mevzuatına, deprem yönetmeliğine ve ruhsatına uygun inşa edildiği, gerekli denetimlerin yapıldığı ve yapı malzemesi kalitesinin standartlara uygun olduğu ispatlanamıyorsa, deprem gerçeği tek başına malikin sorumluluktan kurtulmasına yetmez; çünkü asıl sorumluluk sebebi depremin kendisi değil, binanın bu şiddetteki bir sarsıntıya dayanıklı inşa edilmemiş olmasıdır.

Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin bir kararında, bir sitenin park alanında bulunan istinat duvarının çökmesi sonucu park halindeki aracın göçük altında kalıp hasar görmesi olayı değerlendirilmiştir. Yerel mahkeme, istinat duvarının usulüne uygun yapıldığı, sonradan başka bir kişinin yaptığı ek yol nedeniyle yüksekliğinin arttığı ve bu konuda site yönetiminin kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay ise TBK m. 69 uyarınca yapı malikinin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğunu, malikin kusurlu olup olmadığının, özen gösterip göstermediğinin tazminat borcuna bir etkisi bulunmadığını; sorumluluktan kurtulmanın yalnızca mücbir sebep, zarar görenin tam kusuru veya üçüncü kişinin ağır kusuru hâllerinde mümkün olduğunu belirterek, kusur araştırmasına dayanan ret kararını bozmuştur.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 69: "Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür. İntifa ve oturma hakkı sahipleri de, binanın bakımındaki eksikliklerden doğan zararlardan, malikle birlikte müteselsilen sorumludurlar."

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 69 (Yapı malikinin sorumluluğu)
  • Kat Mülkiyeti Kanunu m. 19-20 (Ortak alanların bakımı ve giderlere katılım)
  • 3194 sayılı İmar Kanunu (Yapı denetimi ve ruhsat)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 56 (Manevi tazminat - bedensel zarar/ölüm)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.